ព្រះពុទ្ធឧទាន!

ព្រះពុទ្ធឧទាន!

និទានធម្មៈ ប្រចាំផេក ក៏ដូចជាគេហំទំព័រគោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត ប្រចាំថ្ងៃនេះ ត្រូវនឹងព.ស.២៥៦១ ដែលបានកំពុងសម្រិតសម្រាំងសរសេរឡើងនូវនិទានធម្មៈខ្លះៗ ដើម្បីបានជាប្រយោជន៍ដល់ប្រិយមិត្តអ្នកអាន ទុកជាកម្លាំងចិត្ត ទុកជាគតិអប់រំចិត្ត ទ្រទ្រង់ជីវិតទៅតាមមាគ៌ាព្រះពុទ្ធសាសនា សម្រាប់ជាកំណប់ទ្រព្យវេចខ្ចប់ទុកដំណើរទៅផ្លូវឆ្ងាយ ពោលគឺបរលោកនាយ ព្រមទាំងបានឃើញពីតម្លៃដែលបានកើតមកជាមនុស្ស និងក្នុងនាមជាអ្នកបានយកព្រះពុទ្ធសាសនាធ្វើជាមាគ៌ាជីវិត ។ កុំឲ្យការនេះវែងឆ្ងាយ សូមទាញយកនិទានធម្មៈសម្រាប់ជីវិត មកសរសេរទុកដូចខាងក្រោម៖

មានរឿងរ៉ាវដំណាលក្នុងគម្ពីរថា ភិក្ខុទេវទត្ត (ដែលជាបងថ្លៃរបស់ព្រះអង្គ) បានព្យាយាមធ្វើបាបព្រះពុទ្ធសមណគោតមជាអង្គម្ចាស់ (ដែលយើងគោរពបូជានៅសព្វថ្ងៃនេះ ព្រះអង្គទ្រង់បានព្យាករទុកព្រះសាសនានេះកំណត់ ៥០០០ឆ្នាំ ជាកំហិត) អស់វារៈ ៣ដង ។ លើកទី១ ថាបានជួលនាយបាញ់ព្រួញ(សរ) ឲ្យលបលួចបាញ់ផ្ដាច់ផ្ដិលជិពជន្មរបស់ព្រះអង្គ ។ លើកទី ២ បានក្លែងរមៀលដុំថ្មដ៏ធំ ក្នុងបំណងឲ្យធ្លាក់ទៅសង្កត់លើព្រះពុទ្ធអង្គឲ្យសុគត ។ លើកទី៣ បានលែងដំរីឲ្យបោលរត់ចូលទៅ  ក្នុងបំណងឲ្យទៅបៀតបៀនព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ប៉ុន្តែមិនបានសម្រេចបំណងទាំង ៣ លើក ទើបបានបំបែកខ្លួនចេញពីព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ទៅតាំងសំណាក់របស់ខ្លួនឯង ។ គ្រានោះ ព្រះពុទ្ធជាអម្ចាស់ ទ្រង់បញ្ចេញឧទានថា “កម្មល្អមនុស្សល្អធ្វើបានដោយងាយ កម្មល្អមនុស្សអាក្រក់ធ្វើបានដោយក្រ កម្មអាក្រក់មនុស្សអាក្រក់ធ្វើបានដោយងាយ កម្មអាក្រក់ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយធ្វើបានដោយក្រ” ។

ពីព្រះពុទ្ធឧទានខាងលើនេះ ផ្ដល់ជាគោលគំនិតថា បរិមាណរបស់អំពើល្អ និងអំពើអាក្រក់ ដែលមានប្រាកដក្នុងសង្គមនេះ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងបង្ហាញអំពីសភាពសន្ដានចិត្តរបស់មនុស្ស ក្នុងសង្គមនេះ ដែលមានន័យថា ពេលណាដែលចិត្តស្រឡាញ់ចូលចិត្តល្អ ខ្មាសបាប ក្រែងខ្លាចបាប ពេលនោះមនុស្សក៏នាំគ្នាធ្វើល្អ ដោយមិនចាំបាច់មកបង្គាប់បញ្ជា ព្រោះចិត្តជាបុណ្យកុសល ចង់ធ្វើដោយខ្លួនឯង ។

ប៉ុន្តែកាលណា ត្រូវសេចក្ដីលោភ ខឹង វង្វេងគ្របសង្កត់ រហូតដល់ហាមឃាត់ចិត្តមិនជាប់ហើយ ការធ្វើល្អក៏លំបាក តែធ្វើអាក្រក់នឹងងាយជាង ព្រោះចិត្តត្រូវបាន លោភ ខឹង វង្វេង នោះគ្របសង្កត់ ប្រព្រឹត្តទៅតាមលក្ខណៈនេះជាសច្ចធម៌ ដែលកើតមានយូរលង់ណាស់មកហើយ រហូតដល់មានពាក្យនិយាយថា “ផ្លូវទៅកាន់ឋានសួគ៌វារដាក់រដុប ផ្លូវទៅកាន់នរកវាឡើងរលោង” ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ទុកណាជាមានអារម្មណ៍ថា ធ្វើល្អលំបាកក៏ដោយចុះ ក៏មិនគួរអស់សង្ឃឹមទាល់តែឈប់ធ្វើនោះដែរ ព្រោះបើសិនជាអស់សង្ឃឹមពេលណា គំនិតដែលនឹងធ្វើអាក្រក់នឹងជ្រែកចូលមកជំនួសភ្លាម ។ ពេលនោះ ដូចជាព្រះពុទ្ធបរមគ្រូ ទ្រង់ឧទានថា “ការធ្វើល្អនោះ ធ្វើលំបាក និងឃើញផលយឺតយ៉ាវ ចាំបាច់ត្រូវតែធ្វើ ព្រោះបើមិនធ្វើហើយ អំពើអាក្រក់ដែលនឹងធ្វើបានងាយ នឹងចូលមកជំនួសវិញ កផ្ដុំពួនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយងាកខ្លួនសឹងតែមិនទាន់” ។

ការលះបង់អាក្រក់ ធ្វើល្អនោះ ចាត់ទុកជាការហ្វឹកហាត់ម្យ៉ាង បើជួបប្រទះជាមួយអំពើអាក្រក់ដែលមានកម្លាំងច្រើន ហើយយើងអាចលះបង់បាន ដោយការមិនធ្វើតាមអ្វីដែលកិលេសទាមទារ កាន់តែមានអារម្មណ៍រីករាយចំពោះខ្លួនឯងច្រើនឡើង ព្រោះការបានហ្វឹកហាត់ខ្លួនឲ្យស្ថិតនៅក្នុងលំដាប់ខ្ពស់ ហើយពេលបានឆ្លងកាត់ការកាច់បំបាក់ចិត្តបែបនោះជារឿយៗ អំពើល្អនឹងមានកម្លាំងឡើង ។ ការធ្វើអាក្រក់ក៏នឹងមានអារម្មណ៍ថាលំបាក ចំណែកខាងធ្វើល្អ ក៏ចាប់ផ្ដើមមានការងាយឡើង នេះគឺជាពុទ្ធឧទានខាងដើម ដែលជាសច្ចៈធម៌ អាចយកមកពិសោធដោយខ្លួនឯងបានយ៉ាងពិតប្រាកដ… ៕

 ប្រែ.គោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត