ធម្មៈអប់រំចិត្តៈ សសរនៃជីវិត

ធម្មៈអប់រំចិត្តៈ សសរនៃជីវិត

ក្នុងការសាងសង់អាគារ ផ្ទះសម្បែង ចាំបាច់មានសរសជាគោលទប់តួអាគារ ឬផ្ទះយ៉ាងណា ក្នុងការសាងអំពីល្អគ្រប់ប្រភេទ ក៏ចាំបាច់មានសេចក្ដីមិនប្រមាទជាខ្លឹម ជាគោល ជាចន្ទល់ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ។ ការមិនប្រមាទ ទើបរាប់ថា ជាគោល ជាគ្រឹះធម្មៈដ៏សំខាន់ក្រៃលែង ក្នុងការគ្រប់គ្រងខ្លួន គ្រប់គ្រង់មនុស្ស និងគ្រប់គ្រងការងារ ឲ្យសម្រេចទៅតាមគោលដៅគ្រប់ផ្នែក ។ ការមិនប្រមាទ គឺ ការមានសតិគ្រប់គ្រងខ្លួនជានិច្ច មិនថាខ្លួននឹងគិត នឹងនិយាយ នឹងធ្វើអ្វីៗ មិនឲ្យផុងខ្លួនចូលទៅក្នុងហាយនៈ សេចក្ដីវិនាស ឬសេចក្ដីអាប់ឱនថោកទាប និងមិនឲ្យខកបាត់ឱកាសក្នុងការធ្វើអំពើល្អ ដឹងច្បាស់អំពីរឿងដែលខ្លួនត្រូវធ្វើ អំពីកម្មមិនល្អ ដែលខ្លួនត្រូវវៀរចាក យកចិត្តទុកដាក់គិតដល់តួនាទី ដែលខ្លួនត្រូវទទួលខុសត្រូវជានិច្ចថា “បើខ្លួនមានសេចក្ដីប្រមាទគ្រប់រឿង ភាពរីកចម្រើនលូតលាស់ ក៏មិនអាចកើតមានឡើងបានដែរ” ក្នុងបទប្រសូត្រ សំយុត្តនិកាយ មហាវារវគ្គ ព្រះពុទ្ធជាអង្គម្ចាស់នៃយើង ទ្រង់ត្រាស់សំដែងថា

“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្នាមដានជើងរបស់សត្វទាំងឡាយ អ្នកត្រាច់ចរទៅលើភពផែនប្រថពីនេះប្រភេទណាមួយ ទាំងអស់នោះ រមែងដល់ការប្រជុំចុះក្នុងដានជើងដំរី ។ ដានជើងដំរី បណ្ឌិតពោលថា លើសជាងដានជើងទាំងនោះ ព្រោះជាដានជើងធំ មានប្រការយ៉ាងណា កុលសកម្មណាមួយទាំងអស់ មានសេចក្ដីមិនប្រមាទជាឫស(មូល) រមែងរួមចុះក្នុងសេចក្ដីមិនប្រមាទ ។ ការមិនប្រមាទ បណ្ឌិតពោលថា លើសជាងកុសលធម៌ទាំងនោះ ក៏មានប្រការដូច្នោះឯង ។ ដូចជាបុគ្គលប្រមាទ ស្រវឹងវង្វេងក្នុងជីវិតនោះ បណ្ឌិត លោកឧបមាទុកថា ដូចជាបុគ្គលដែលស្លាប់ហើយ ទាំងដែលនៅមានជីវិតរស់” ។ លក្ខណៈរបស់បុគ្គលប្រមាទ លោកចែកចេញជា ៣ ប្រភេទគឺ៖

១) គុសីតៈ គឺ មិនធ្វើហេតុ ប៉ុន្តែគិតផល ដូចជាពេលរៀនសូត្រមិនតាំងចិត្តរៀន ប៉ុន្តែចង់ប្រឡងជាប់ មិនតាំងចិត្តធ្វើការងារ ប៉ុន្តែចង់បានគុណសម្បត្តិ មានឋានៈតួនាទី មុខតំណែង ឡើងប្រាក់ខែខ្ពស់ សីល ទាន ភាវនា មិនប្រតិបត្តិ ប៉ុន្តែចង់បានឋានសួគ៌ និព្វាន ជាដើម ។

២) ទុច្ចរិតៈ គឺ ធ្វើហេតុខូច(អាក្រក់) ប៉ុន្តែនឹងគិតផលល្អ ដូចជា ខ្ជិលធ្វើការងារ ប៉ុន្តែចង់បានផលរបស់ការងារល្អ និយាយអាក្រក់ ប៉ុន្តែចង់ឲ្យមនុស្សដទៃចូលចិត្តពេញចិត្ត ចង់បានភាពជោគជ័យ ប៉ុន្តែមិនខិតខំប្រឹងប្រែព្យាយាម ជាដើម ។

៣) សិថិលៈ គឺ ធ្វើហេតុតិចតួច ប៉ុន្តែគិតយកផលច្រើន ចូលលក្ខណៈ ផលកម្រៃកើនគួរ  ដូចជា អានសៀវភៅបន្តិចបន្តួច ប៉ុន្តែសង្ឃឹមប្រឡប់ជាប់បានលេខ១ ឲ្យទានបន្តិចបន្តួចប៉ុន្តែសង្ឃឹមបានបុណ្យលើសលុប ឬសង្ឃឹមនឹងត្រូវឆ្នោតរង្វាន់ទី១ ជាដើម ។

បុគ្គលប្រមាទក្នុងការធ្វើហេតុ ៣ ប្រភេទ ដូចបានពោលខាងដើម រមែងខកឱកាសសម្រេចជោគជ័យ ក្នុងរឿងដែលខ្លួនគិត ក្នុងកិច្ចដែលខ្លួនត្រូវធ្វើ និងពាក្យដែលខ្លួនត្រូវនិយាយទាំងឡាយទាំងពួង ។ ដូចនោះ បុគ្គលមានប្រាជ្ញាទើបគួររលឹកជារឿយៗថា បុគ្គលធ្វើហេតុល្អ រមែងបានទទួលផលល្អ បុគ្គលធ្វើហេតុខូច រមែងបានទទួលផលខូច បុគ្គលធ្វើហេតុនៃភាពជោគជ័យទុកច្រើន រមែងជួបភាពជោគជ័យបានច្រើន ទាំងការទ្រទ្រង់ជីវិតប្រកបដោយសេចក្ដីមិនប្រមាទ ហើយជីវិតនឹងមានស្ថិរភាពរឹងមាំ មិនញាប់ញ័រទៅងាយៗ ក្នុងពេលដែលលោកធម៌ផ្នែកខាងអាក្រក់ចូកមកប៉ះទង្គិច ព្រោះមានសេចក្ដីមិនប្រមាទជាសសរលក្ខនៃជីវិតហើយ ៕

ប្រែ.គោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត