Monday, November 20, 2017

រឿងប្រយ័ត្នអារម្មណ៍


រឿងប្រយ័ត្នអារម្មណ៍

អារម្មណ៍នឹកគិតក្នុងចិត្តមនុស្សជារឿងសំខាន់ ព្រោះការដែលនឹងនិយាយ និងធ្វើអ្វីគ្រប់ខណៈ រមែងចាប់ផ្ដើមឡើងមកពីអារម្មណ៍នឹកគិតជាមុន ។ បើសិនបុគ្គលណាអាចគ្រប់គ្រងចិត្តឲ្យតាំងនៅស៊ប់ក្នុងអំពើល្អបាន ស្មើនឹងថាគ្រប់គ្រងការនិយាយ និងការធ្វើឲ្យល្អតាមទៅផងដែរ ។ ប៉ុន្តែក្រៅពីចិត្តនេះ ជាធម្មជាតិគ្រប់គ្រងបានដោយលំបាក ជំនួសក្នុងការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ជាប់បាន ក៏ត្រឡប់ត្រូវបានអារម្មណ៍គ្រប់គ្រងវិញ ធ្វើឲ្យធ្លាក់ចូលទៅក្នុងសភាពចូលចិត្តខ្លះ មិនចូលចិត្តខ្លះ ។

អារម្មណ៍ចូលចិត្ត និងមិនចូលចិត្តទាំងពីរនេះ វាមានឥទ្ធិពលចំពោះឥរិយាបថរបស់មនុស្សផ្ទុយគ្នា ពោលគឺ ពេលណាមនុស្សចូលចិត្តគ្នាហើយ  ក៏ធ្វើឲ្យពេញចិត្ត យល់ចិត្ត និងមានចេតនាល្អចំពោះគ្នា គោរពផ្ដល់កិត្តិយសគ្នា រឿងល្អៗទាំងនេះជួយធ្វើឲ្យបុគ្គលមានអារម្មណ៍នឹកគិតក្នុងផ្លូវដែលចូលចិត្តចំពោះគ្នា នៅរួមគ្នាប្រកបដោយទៅសន្តិ ប្លែកផ្សេងពីអារម្មណ៍របស់បុគ្គលដែលមិនចូលចិត្ត ដែលធ្វើឲ្យអស់អាល័យអាឡោះចំពោះគ្នា ធ្វើឲ្យកើតមាននូវអាត្មានិយម មិនមានចិត្តស្មោះសរចំពោះគ្នា រហូតដល់លែងចេះផ្ដល់កិត្តិយស គោរពក្រោតក្រែងចំពោះគ្នា នឹងឲ្យធ្លាក់ចូលក្នុងលក្ខណៈដូច្នេះ មានសេចក្ដីរោលរាលកើតទុក្ខសៅហ្មងចិត្តឡើង ។

ដូចអ្វីដែលបានពោលមកខាងលើ ចិត្តជារឿងដែលត្រូវគ្រប់គ្រង ចូលចិត្ត ឬមិនចូលចិត្ត ទោះបីជាសភាវៈត្រូវមាន ហាមមិនបាន ឬសូម្បីតែមានផលវិជ្ជមានក្នុងជ្រុងខ្លះក៏ដោយ ប៉ុន្តែក៏ជារឿងត្រូវឃុំគ្រងឲ្យត្រូវ ឬមិនត្រូវដោយមានហេតុផល ដោយមានចំណាត់ការច្បាស់លាស់ និងមានភាពត្រឹមត្រូវឲ្យបានច្រើនបំផុត ព្រោះបើបណ្ដែតបណ្ដោយទៅតាមអារម្មណ៍ ឬអារម្មណ៍តែម្យ៉ាង ការចូលចិត្ត និងមិនចូលចិត្តនេះ នឹងក្លាយជាអាវុធបំផ្លាញអ្នកដទៃ ហើយជួនកាលអាចត្រឡប់មកធ្វើបាបខ្លួនឯងក៏សឹងមានច្រើន ៕
      



រឿងដាក់ចិត្តចុះ


រឿងដាក់ចិត្តចុះ

ធម្មៈអប់រំជីវិត រឿងដាក់ចិត្តចុះក្នុងសេចក្ដីនេះ លោកអប់រំទុកថា បុគ្គលណាតោងប្រកាន់មាំក្នុងសេចក្ដីទុក្ខ ប្រៀបដូចជាពស់វែកចឹក បុគ្គលណាតោងប្រកាន់សេចក្ដីសុខ ប្រៀបដូចចាប់កន្ទុយពស់វែក ហើយវាអាចត្រូវរលាស់ខ្លួនមកចឹកខាំខាងក្រោយបាន ។ ក្នុងន័យដូចបានពោលខាងលើនេះ បានផ្ដល់ជាទស្សនាទានថា សុខទុក្ខប្រៀបដូចជាពស់វែក សូម្បីតែមនុស្សដែលសមប្រកបជាមួយសេចក្ដីសុខហើយក៏ដោយ ក៏ត្រូវមានសតិស្មារតីប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច មិនចាំបាច់និយាយទៅថ្វី ដល់មនុស្សដែលកំពុងមានសេចក្ដីទុក្ខគ្របសង្កត់ឡើយ ។

ក្នុងលក្ខគោលព្រះធម៌ក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា សេចក្ដីទុក្ខ ជារឿងដែលយើងត្រូវកំណត់ដឹង ។ កាលបើដឹងហើយ ក៏រកវិធីដោះស្រាយកែខៃ មិនរវល់តែសោកសៅខ្សឹកខ្សួលអួលអាក់រីងរៃ អស់សង្ឃឹមខូចចិត្តទៅបែបនោះជារឿយៗ ជីវិតក៏ពិបាករើរឲ្យរួចផុតពីសេចក្ដីទុក្ខនេះបាន ហៅថា តោងប្រកាន់ក្នុងសេចក្ដីទុក្ខ ត្រូវនៅជាមួយសេចក្ដីឈឺចាប់កើតទុក្ខវេទនា ដោយពស់វែកចឹកខាំនោះឯង ។ ប៉ុន្តែបើសិនបានសេចក្ដីសុខហើយ មិនដឹងទាន់ ក៏ភ្លេចអាត្មា រហូតដល់កើតសេចក្ដីតោងប្រកាន់ក្នុងសេចក្ដីសុខ ដោយខ្លួនមិនបានបែងចែកចិត្តទុកទទួលរ៉ាប់រងក្នុងគ្រា ដែលសេចក្ដីសុខនោះអស់ទៅ រលាយទៅ សូន្យទៅ ។ កាលបើពេលនោះមកដល់ ក៏ខ្លួនត្រូវកើតទុក្ខដដែល មិនខុសពីការចាប់ពស់វែកនៅត្រង់កន្ទុយអ៊ីចឹងដែរ ទោះជាមិនដល់ថ្នាក់ខាំចឹកភ្លាមៗ មិនយូរទេ ប្រាកដជាមានភ័យកើតឡើង ។

ជាពិសេសសាច់រឿងពិតរបស់សុខនិងទុក្ខ មិនមែនមានឥទ្ធិពលចំពោះមនុស្សគ្រប់ពេលទេ ។ ការឈរកណ្ដាលកំដៅថ្ងៃ ១៥ នាទី អ្នកខ្លះកើតទុក្ខទ្រាំនៅបន្តទៅទៀតមិនបាន ប៉ុន្តែមានអ្នកខ្លះទៀត អាចទ្រាំនៅបានយ៉ាងស្រួលសប្បាយ ។ ក្នុងរឿងតែមួយ មានមនុស្សពីរនាក់ កើតទុក្ខមិនស្មើគ្នាទេ ។ ក្រៅពីហេតុផលក្នុងផ្នែកសុខភាពរាងកាយហើយ ក៏មានហេតុផលផ្នែកខាងចិត្តសាស្ត្រទៀត ។ ចិត្តនេះឯង ដែលតួអង្គកំណត់គឺ បើសុខ ឬទុក្ខកើតឡើងក៏ត្រូវចេះដាក់់ចិត្តឲ្យត្រូវ មិនប្រមូលរើសមកតោងប្រកាន់មាំ មកតាក់តែង ក្នុងផ្នែកបង្កើននៃបញ្ហាថែមទៀតទេ ហើយពេលនោះ បញ្ហាក៏ចេះតែថយចុះ៕ 


រឿងផ្ទះនៃក្ដីស្រឡាញ់


ធម្មៈនិងស្នេហា : រឿងផ្ទះនៃក្ដីស្រឡាញ់

កាលណានិយាយដល់សេចក្ដីស្រឡាញ់ មនុស្សភាគច្រើនគិតដល់សេចក្ដីស្រឡាញ់កម្លោះក្រមុំមុនសេចក្ដីស្រឡាញ់ប្រភេទផ្សេងៗ ។ ការពិតក៏មានហេតុផលរបស់វា ព្រោះសេចក្ដីស្រឡាញ់រវាងកម្លោះក្រមុំនេះឯងជាខាងដើម នៃការកកើតឡើងសេចក្ដីស្រឡាញ់ដទៃៗ យ៉ាងហោចទៅមាន ៤ ប្រភេទគឺ៖

១) សេចក្ដីស្រឡាញ់រវាងស្វាមីភរិយា ជាសេចក្ដីស្រឡាញ់ដែលស្ថាបនាមកពីសេចក្ដីស្រឡាញ់រវាងកម្លោះ_ក្រមុំ រហូតដល់កើតមានសេចក្ដីជឿជាក់ចិត្តគ្នានិងគ្នា ទើបសម្រេចចិត្តប្រើជីវិតរួមគ្នាជាគូសា្វមីភរិយា ។ សេចក្ដីស្រឡាញ់ប្រភេទនេះ ត្រូវអាស្រ័យភាពស្មោះត្រង់ ភាពអត់ធន់ និងចេះផ្ដល់កិត្តិយសដល់គ្នានិងគ្នាជារឿងសំខាន់ ។

២) សេចក្ដីស្រឡាញ់រវាងឪពុកម្ដាយនិងកូនៗ ជាសេចក្ដីស្រឡាញ់ដែលឋិតថេរគង់វង់ជ្រាលជ្រៅ និងជួយគាំទ្រអបស្ទបឲ្យសេចក្ដីស្រឡាញ់ រវាងស្វាមីភរិយាគង់វង់មុតមាំខ្លាំងឡើង ។ សេចក្ដីស្រឡាញ់រវាងឪពុកម្ដាយនិងកូនៗ ត្រូវប្រកាន់មាំក្នុងសេចក្ដីមេត្តា ករុណា និងកតញ្ញូតាដឹងគុណតបគុណជាលក្ខគោល ។

៣) សេចក្ដីស្រឡាញ់ចំពោះញាតិចាស់ទុំ ក្រៅពីស្វាមីភរិយា និងកូនហើយ ជីដូនជីតា លោកតា លោកយាយ និងញាតិចាស់ទុំដទៃៗ ក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃសេចក្ដីស្រឡាញ់ផងដែរ ក្នុងឋានៈជាបុព្វការីជនកាប់គាស់ឆ្ការសាងគ្រួសារមកមុន ។ សេចក្ដីស្រឡាញ់ចំពោះបុព្វការីជនទាំងនេះ ត្រូវមានការដឹងគុណរលឹកគុណ និងសេចក្ដីគោរពក្រោតក្រែងជាមូលដ្ឋាន ។

៤) សេចក្ដីស្រឡាញ់រវាងសាច់ញាតិបងប្អូន ជាការចងពូជពង្សខ្សែស្រឡាយសាច់ឈាមលោហិត ប៉ុន្តែក្នុងភាពជាក់ស្ដែង បងប្អូនដែលស្រឡាញ់គ្នាក៏មាន បងប្អូនដែលបែកគ្នាក៏មាន ការនឹងផ្ចុងផ្ដើមសេចក្ដីស្រឡាញ់ប្រភេទនេះទុកបាន ត្រូវអាស្រ័យការមានទឹកចិត្ត ជួយឧបត្ថម្ភ ភាពជាក់លាក់ និងចេះដឹងធ្ងន់ស្រាល ជាគ្រឿងទ្រទ្រង់ ។

សេចក្ដីស្រឡាញ់ទាំង ៤ ប្រភេទនេះ បើមានគ្រប់ក្នុងផ្ទះណា ផ្ទះនោះក៏ក្លាយជាផ្ទះនៃក្ដីស្រឡាញ់ ទុកណានឹងមានទុក្ខលំបាក ខកចិត្ដខុសបំណងយ៉ាងណាក្ដី ក៏មានផ្ទះនៃក្ដីស្រឡាញ់នេះឯងជាទីរាប់រងទទួលយកជីវិត បើខ្វះសេចក្ដីស្រឡាញ់ទាំង ៤ នេះហើយ ទោះបីមានទ្រព្យសម្បត្តិមាសប្រាក់ ដូចគេចាក់គរ មានកេរ្ដិ៍ឈ្មោះកិត្តិយស ឬក៏ទទួលបានភាពជោគជ័យខាងក្រៅមកច្រើនយ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែពេលត្រឡប់មកផ្ទះ ដែលមានសភាពមិនខុសពីផ្ទះទ្រុឌទ្រោម ជីវិតនឹងរកសេចក្ដីសុខបានដោយលំបាក ៕
      


Saturday, November 18, 2017

រឿង លោកក្ដៅ


រឿង លោកក្ដៅ

ធម្មៈនិងជីវិត រឿងលោកក្ដៅពេលនិយាយដល់លោកៈ មនុស្សភាគច្រើនក៏ច្រើនតែនឹកដល់លោកដែលមានសន្និដ្ឋានមូលក្រឡង់វិលជុំវិញខ្លួន១ ជុំ ប្រើប្រាស់ថេរៈវេលា ១ថ្ងៃ  វិលជុំវិញព្រះអាទិត្យ១ជុំ ប្រើថេរៈវេលា ១ ឆ្នាំ ដែលជាទីកន្លែងជ្រកអាស្រ័យរបស់មនុស្ស និងវត្ថុដែលមានជីវិតទាំងឡាយ ដែលកំពុងជួបប្រទះបញ្ហាសីតុណ្ហភាពឡើងខ្ពស់ ។ មនុស្សតិចណាស់ ដែលនឹកដល់លោកដទៃទៀត តាមសភាវៈពិតនោះ ក៏មានបញ្ហាមិនចាញ់គ្នាប៉ុន្មានដែរ ។

ពាក្យថា លោក ប្រែថា វត្ថុដែលត្រូវបែកធ្លាយ ឬវិនាសទៅ ។ ក្នុងលក្ខគោលធម៌ លោកបែងចែកជា ៣ ប្រភេទគឺ សង្ខារលោកមួយ លោកគឺសង្ខារ បានដល់វត្ថុដែលកើតឡើងការរៀបចំតាក់តែង ដូចជា រូបរាងកាយ និងចិត្តវិញ្ញាណ ។ សត្វលោកមួយ លោកគឺពពួកសត្វ បានដល់មនុស្ស និងសត្វទាំងឡាយ និងឱកាសលោក លោកគឺផែនដីដែលយើងកំពុងអាស្រ័យនៅសព្វថ្ងៃ ។ ត្រង់ដែលថា លោកក្ដៅនោះ មិនមែនចំពោះលោកគឺ ផែនដីដែលយើងរស់នៅសព្វថ្ងៃនេះប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺសង្ខារ និងលោកគឺពពួកសត្វ សូម្បីតែនឹងមិនបានទាក់ទង់ជាមួយបញ្ហាសីតុណ្ហភាព ដូចដែលកើតឡើងក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែពេលធ្លាក់នៅក្នុងភាវៈដែលត្រូវវិនាស មិនថិតថេរ ក៏ក្លាយជារឿងដែលមានផលប៉ះពាល់ដល់ជីវិត បើសិនមិនចាត់ការគ្រប់គ្រងឲ្យបានល្អទេ ឲ្យកើតនូវសភាវៈដែលគេហៅ កំដៅកើនឡើងជាងរឿងលោកក្ដៅ ដែលកំពុងតែនាំគ្នាភ័យបារម្ភក្នុងពេលនេះទៅទៀត ។ សរុបសេចក្ដីមក លោកទាំង ៣ នេះ ខាងសាសនាចាត់ទុកថា ជាបញ្ហាដែលត្រូវគ្រប់គ្រងចាត់ការដូចគ្នាទាំងអស់ មិនដូច្នោះទេ នឹងក្លាយជាលោកឡើងកំដៅ ។

វិធីគ្រប់គ្រងចាត់ការលោកនោះ បើជាសង្ខារលោក លោកអប់រំឲ្យដឹងទាន់សភាវៈប្រព្រឹត្តទៅរបស់វា ព្យាយាមបន្ថយសេចក្ដីតោងប្រកាន់មាំចោលខ្លះ ទើបនឹងស្រាលទុក្ខថយកំដៅបាន បើសិនជាសត្វលោក លោកអប់រំឲ្យមានក្ដីមេត្តាធម៌ មានសេចក្ដីស្រឡាញ់រាប់អាន ជាគ្រឿងការពារសេចក្ដីក្ដៅរោលរាលក្នុងការរស់នៅរួមគ្នា ក្នុងចំណែកខាងឱកាសលោកវិញ ដែលកំពុងមានសីតុណ្ហភាពខ្ពស់គ្រប់ខណៈនោះ មូលហេតុចម្បងមកពីសកម្មភាពរបស់មនុស្ស ការគ្រប់គ្រងរៀបចំ ទើបត្រូវអាស្រ័យជាមួយមនុស្សគ្រប់គ្នា ដែលត្រូវសហការគ្នាក្នុងវិធានការផ្សេងៗ ដូចជា ការប្រើប្រាស់ថាមពលដោយការសន្សំសំចៃ និងឈប់បង្កបង្កើតជាតិពុល ជាដើម ។ បើសិនធ្វើបាន ក៏នឹងជាការបង្អង់សេចក្ដីវិនាស និងកំដៅរបស់លោកបានយ៉ាងពិតប្រាកដមែន ៕

Friday, November 17, 2017

ធម្មៈអប់រំចិត្ត រឿងឈប់…មិនបាន


ធម្មៈអប់រំចិត្ត រឿងឈប់មិនបាន

ពាក្យថា ឈប់ មានន័យច្រើនយ៉ាង ដូចជា ន័យថានៅនឹងទី ឬមិនអភិវឌ្ឍ  ឬមិនធ្វើអ្វីបន្តទៅទៀត  តួយ៉ាង ដូចជា រថយន្តឈប់ គឺឈប់នៅត្រង់ទី បេះដូងឈប់លោត គឺជាជីវីត្រូវចប់ ឈប់និយាយ ឈប់ធ្វើ ក៏មានន័យថា មិននិយាយ មិនធ្វើរឿងនោះទៀត  ឈប់ជក់បារី ឈប់ផឹកស្រី ឈប់លេងល្បែង គឺឈប់ផ្ដាច់ពីវត្ថុនោះចោល ។ ការឈប់ជាកិរិយាអាការៈ ដែលមានផលវិជ្ជមានផង និងផលអវិជ្ជមានផង ពោលគឺ បើសិនឈប់ក្នុងរឿងដែលគួរធ្វើ អាចបង្កឲ្យកើតមានគ្រោះមហន្តរាយ ឬសេចក្ដីវិនាស ច្រើនជាសេចក្ដីថ្កុំថ្កើងរុងរឿង ដូចជា វ័យក្មេង គួរខិតខំសិក្សាសូត្ររៀន ប៉ុន្តែឈប់រៀន ក៏ក្លាយទៅជាមនុស្សល្ងិតល្ងង់ គ្មានចំណេះវិជ្ជា ខ្វះភាពឆ្លាតវៃ ខ្វះឧបករណ៍ក្នុងការប្រកបមុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត ឈប់ធ្វើអំពើល្អ អំពើល្អគ្មានចម្រើនឡើង ឬក៏ឈប់សន្សំទ្រព្យ ក៏គ្មានទ្រព្យសម្បត្តិអ្វីកើនឡើង ។

ព្រោះថា ពុទ្ធសាសនាអប់រំឲ្យឈប់ធ្វើអាក្រក់តាមផ្លូវកាយ វាចា និងគិតអាក្រក់តាមផ្លូវចិត្ត ព្រោះអំពើអាក្រក់ មិនបង្កឲ្យកើតបានផលល្អតែប្រការណាទេ ប៉ុន្តែមានរឿងមួយដែលឈប់មិនបានគឺ ការឈប់ធ្វើអំពើល្អ ព្រោះអំពើល្អជារឿងលើកតម្កើងជីវិតឲ្យមានគុណតម្លៃជានិច្ច ។ មនុស្សល្អនោះ បូរាណពោលទុកថា ធ្លាក់ទឹកមិនហូរ ធ្លាក់ភ្លើងមិនឆេះមានន័យថា អំពើល្អដែលខ្លួនបានធ្វើទុកដល់ក្លាយជាសាច់សុទ្ធរបស់ជីវិត នឹងពិភ័ក្ដិរក្សាម្ចាស់នៃអំពើល្អ ឲ្យរួចទុក្ខផុតភ័យទាំងឡាយទាំងពួង និងខ្លួនឯងក៏មានមោទនភាព ចំពោះអំពើល្អរបស់ខ្លួនដោយហេតុនេះ ទើបលោកអប់រំឲ្យធ្វើអំពើល្អជារឿយៗ តាមរយៈផ្លូវកាយ វាចា និងគំនិតតាមផ្លូវចិត្ត ដោយវិធីសាស្ត្រផ្សេងៗ ដូចជាស្រោចស្រង់សង្គ្រោះអ្នកដទៃ ការប្រព្រឹត្តប្រតិបត្តិតាមច្បាប់របស់សង្គម និងការហ្វឹកហាត់ចិត្តខ្លួនឲ្យមានគុណធម៌ ដើម្បីបង្អោនខ្លួនឲ្យមានដំណើរការប្រព្រឹត្តល្អ ចូលទៅក្នុងសង្គមដោយកិត្តិយស និងសមតម្លៃនៃភាពជាមនុស្សជាដើម ។ ចំណែកមនុស្សដែលឈប់ធ្វើអំពើល្អនោះ ចាត់ទុកថា ជាមនុស្សខ្វះសេចក្ដីលូតលាស់រីកចម្រើន មិនបានអភិវឌ្ឍខ្លួន និងជាមនុស្សហួសសម័យនិយម ។

ដូចនោះ វត្ថុដែលគួរឈប់ គឺឈប់ការធ្វើនូវអំពើអាក្រក់គ្រប់ប្រភេទ ទាំងផ្លូវកាយ ទាំងផ្លូវវាចា ព្រមទាំងផ្លូវចិត្ត ព្រោះអំពើអាក្រក់ជារឿងដែលគួរឲ្យស្អប់ខ្ពើម ប៉ុន្តែអ្វីដែលឈប់មិនបានគឺការធ្វើអំពើល្អ ព្រោះបើសិនជាឈប់ធ្វើអំពើល្អពេលណា ជីវិតរមែងមិនលូតលាស់រីកចម្រើន មានតែថយចុះ ស្មើនឹងថា បានសាងភាពអស់សង្ឃឹម ឲ្យដល់ជីវិតរបស់ខ្លួនឯងដោយពិត ៕



Thursday, November 16, 2017

ធម្មៈមុនចូលដេកៈ រឿង ពិភពលោកនាពេលព្រឹក


ធម្មៈមុនចូលដេកៈ រឿង ពិភពលោកនាពេលព្រឹក

រឿងពិភពលោកនាពេលព្រឹកពិភពលោកក្នុងពេលព្រឹកស្វាងរស្មីនៃព្រះអរុណោទ័យ មិនថាគយគន់សម្លឹងមើលទៅទិសណា ក៏អាចមើលឃើញអ្វីគ្រប់យ៉ាងបានច្បាស់ៗ មិនចាំបាច់ទាយស្មានៗព្រាលៗ ឬមើលខុសភ្លាំងភ្លាត់ ដូចជាពេលយប់អាធ្រាត្រ ព្រមទាំងអាកាសធាតុក៏ត្រជាក់ស្រួលសប្បាយ ធ្វើឲ្យមានសភាពស្រស់បស់ដល់ជីវិតរុក្ខជាតិសត្វមនុស្សផងទាំងឡាយ ។ ពេលល្មមព្រះទិន្នករះឡើងនៅឯជើងមេឃ សោភ័ណភាពនៅលើផ្ទៃពិភពលោក ដែលយើងមើលឃើញនិងរីករាយក្នុងពេលព្រឹក ក៏ត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយភាពងងឹតនៃរាត្រីកាល ទោះបីជាមានពន្លឺរស្មីនៃព្រះច័ន្ទ ឬផ្កាយជួយបញ្ចេញរស្មីឲ្យភ្លឺស្វាងខ្លះៗក៏ដោយ ក៏ប៉ុន្តែធ្វើឲ្យការមើលឃើញបានស្រពិចស្រពិល មិនច្បាស់ស្មើនឹងពន្លឺរស្មីព្រះអាទិត្យឡើយ ។

ខាងក្នុងចិត្តរបស់មនុស្សយើងក៏ដូចគ្នា ពេលណាមានភាពច្បាស់ស្រឡះល្អ គ្មានមន្ទិលសៅហ្មងល្អក់កករ ក៏ដូចជាពិភពលោកក្នុងពេលព្រឹក ដែលមានរស្មីចែងចាំង មានបរិយាកាសដ៏ស្រស់បស់ មនុស្សដែលមានអារម្មណ៍ ដូចជាពិភពលោកនាពេលព្រឹកដូចនេះ ទោះបីគេនៅក្នុងផ្ទះខ្ទម ឬនៅក្នុងសភាពដែលស្លៀកពាក់សំលៀកបំពាក់ដាច់ដាចចាស់ៗក៏ដោយ ក៏មានសេចក្ដីសប្បាយចិត្តរីករាយ ។ ចិត្តដែលសប្បាយរីករាយស្រស់ស្រាយនេះហើយ មានសភាពជាកុសល ជាផ្លូវនៃបញ្ញា និងចំពោះការចេះទទួលខុសត្រូវ ល្អអាក្រក់ មានការស្អប់ខ្ពើម ខ្មាសបាបខ្លាចបាបចំពោះអំពើអាក្រក់គ្រប់ប្រភេទ ។ បើដរាបណាចិត្តត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយភាពងងឹត ទៅដោយអំណាចរបស់កិលេស មានលោភៈ ជាដើម ក៏ជាចិត្តដែលខ្វះកម្លាំង ធ្វើឲ្យឃើញវត្ថុផ្សេងៗ បានស្រពិចស្រពិល ឬឃើញខុសឃ្លាតចាកពីសភាវៈពិត ដូចជា ឃើញវត្ថុស្មោគគ្រោកជាស្អាត ឃើញបាបជាបុណ្យ ឃើញគុណជាទោស ឃើញខុសជាត្រូវបាន ។

ដូចនោះ ទើបគួរសង្រួមខ្លួនឯងឲ្យបានគ្រប់ខណៈ ហើយព្យាយាមសម្រួលចិត្តឲ្យដូចជាពិភពលោកនាពេលព្រឹក ដើម្បីជីវិតនឹងបានជួបប្រទះជាមួយរឿងល្អៗរាល់ថ្ងៃ ៕



រណ្ដៅកប់សពរបស់មនុស្សរស់


រណ្ដៅកប់សពរបស់មនុស្សរស់

ធម្មៈនិងជីវិត ស្តីពី រណ្ដៅកប់សពរបស់មនុស្សរស់អ្នកប្រាជ្ញព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ពោលទុកដាស់តឿនចិត្តទុកថា សេចក្ដីខ្ជិលច្រអូស គឺរណ្ដៅកប់សពរបស់មនុស្សរស់។ សេចក្ដីខ្ជិលច្រអូស ឬការស្ពឹកស្រពន់ មានន័យថា ការមិនចង់ធ្វើតួនាការងារអ្វី ដែលមានលក្ខណៈផ្ទុយគ្នាពីសេចក្ដីឧស្សាហ៍ព្យាយាម ។ សួរថា ហេតុអ្វីសេចក្ដីខ្ជិល ទើបបានជាចំណុចរណ្ដៅកប់សពរបស់មនុស្សរស់? តបថា ព្រោះបុគ្គលខ្ជិលច្រអូស ទោះជានឹងមានជីវិតរស់ ក៏លោកប្រៀបដូចជាមនុស្សដែលស្លាប់បាត់ទៅហើយ ពោលគឺ នឹងបរាជ័យក្នុងជីវិត  គិតល្អក្នុងជីវិត និងតួនាទីការងារអ្វីមិនបានឡើយ ។ បុគ្គលខ្ជិលច្រអូសទើបអស់តម្លៃ ជាទីស្អប់ខ្ពើម ជាស្នៀតរបស់សង្គម ដូចពាក្យមុតន័យជ្រៅពោលទុកថា ឈើកិតគូថគ្នាល្អជាងមនុស្សខ្ជិល មនុស្សខ្ជិលជាស្នៀតសង្គម, ភាពខ្ជិលជាសត្វរុយ ការព្យាយាមជាសត្វឃ្មុំ។ ដូចនោះ នៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ទើបចាត់ទុកថា សេចក្ដីខ្ជិលច្រអូសជាអបាយមុខគឺជា ផ្លូវនៃសេចក្ដីវិនាសមួយប្រការ ។

លក្ខណៈរបស់មនុស្សខ្ជិល តាមទ្រឹស្តីទស្សនៈផ្នែកព្រះពុទ្ធសាសនាមាន ៤ ប្រការគឺ៖

១) ខ្ជិល គឺធ្ងន់មិនយក ស្រាលមិនស៊ូ ដូចជា បានទទួលមុខងារក្នុងកិច្ចការអ្វីមួយហើយ ក៏បណ្ដោយឲ្យវារបូតទៅវិញ  មិនធ្វើតួនាទីកិច្ចការងារនោះ ទាល់តែកើតមានផលវិបត្តិដល់តួនាទីការងារនោះៗ ។

២) ប្រព្រឹត្តអំពើទុច្ចរិត (ទុច្ចរិតៈ) គឺការប្រព្រឹត្តខូច សាងហេតុមិនល្អ  ប៉ុន្តែចង់បានទទួលផលល្អដូចអ្នកដទៃ ជាដើម ។

៣) ធ្វើការរួញរា (សិថិលៈ) គឺធ្វើអ្វីលេង ធ្វើសើរៗ មិនធ្វើឲ្យអស់ពីចិត្ត អស់ពីសមត្ថភាព ប៉ុន្តែចង់បានផលសម្រេច ។

៤) ធ្វើការងារគរទុកចោល គឺចូលចិត្តទុកសិនចាំថ្ងៃស្អែកសឹមធ្វើ រកលេសនេះ រកលេសនោះ ហើយធ្វើការងារអ្វីឡើយ ។

វិធីដោះស្រាយសេចក្ដីខ្ជិលគឺ៖
    
១) ធ្វើថ្ងៃនេះកុំចាំថ្ងៃស្អែកពេលបានទទួលកិច្ចការអ្វីហើយ គួរតែប្រញាប់ធ្វើវាភ្លាមៗ កុំបង្អែរបង្អង់ចាំថ្ងៃនេះថ្ងៃនោះ ដូចជា ចាំថ្ងៃស្អែកសឹមធ្វើ ជាដើម ។

២) ដឹងតួនាទីពេលបានទទួលនាទីកិច្ចការហើយ គួរសិក្សារៀនស្គាល់ឲ្យយល់ និងព្យាយាមធ្វើឲ្យសម្រេចរាបរយល្អបំផុត និងឲ្យទាន់តាមកាលកំណត់ទុក ។
    
៣) រលឹកដល់តួនាទីពេលបានទទួលនាទីកិច្ចការអ្វីហើយ គូរមានសេចក្ដីឧស្សាហ៍ព្យាយាមយកចិត្តទុកដាក់ មានមនសិការថា យើងមានកិត្តិយស មានភព្វសំណាង មានចំណូលសម្រាប់ចិញ្ចឹមខ្លួន ចិញ្ចឹមគ្រួសារ ក៏ព្រោះតែតួនាទីកិច្ចការនេះ ប្រៀបដូចប្រភពស្រូវប្រភពទឹករបស់យើងអ៊ីចឹងដែរ ។

ដូចនោះ បុគ្គលសង្ឃឹមសេចក្ដីសុខ សេចក្ដីចម្រើនរុងរឿងក្នុងជីវិត និងនាទីកិច្ចការ ទើបគួរលះបង់ទម្លាប់ខ្ជិល រួចហើយបណ្ដុះសេចក្ដីព្យាយាម ការទទួលខុសត្រូវក្នុងមុខតួនាទីចាប់ពីថ្ងៃនេះ ពេលនេះតទៅ ៕



Tuesday, November 14, 2017

រឿង សល់តែខ្លួន


រឿង សល់តែខ្លួន

និទានធម្មៈគតិអប់រំចិត្ត រឿងសល់តែខ្លួន មានរឿងដំណាលថា ឈ្មួញប្រុសម្នាក់ បានជួលសត្វលាដើម្បីដឹកឥវ៉ាន់ទៅលក់ស្រុកក្រៅ ខណៈដែលធ្វើដំណើរយ៉ាងវែងឆ្ងាយកណ្ដាលថ្ងៃត្រង់ ដែលមានកំដៅថ្ងៃខ្លាំង គេនិងម្ចាស់សត្វលាដែលរួមដំណើរជាមួយគ្នា ទើបឈប់សត្វលា រួចក៏អាស្រ័យស្រមោលសត្វលានោះជាទីបាំងកំដៅថ្ងៃ ។ មួយសន្ទុះ អ្នកជួលសត្វលាក៏និយាយថា លោកគ្មានសិទ្ធិដែលនឹងអាស្រ័យម្លប់ស្រមោលសត្វលាមួយក្បាលនេះទេ ព្រោះយើងបានជួលមកបង់លុយទៅឲ្យលោកអស់ហើយ ចូរចេញទៅ យើងនឹងបាំងស្រមោលសត្វលានេះតែម្នាក់ឯង។ ចំណែកខាងម្ចាស់សត្វលាក៏ប្រកែកឡើងថា លោកជួលតែសត្វលាទេ មិនបានជួលស្រមោលរបស់សត្វលាទេ បើសិនជួលទាំងអស់ ទាំងខ្លួន ទាំងស្រមោល តម្លៃជួលនឹងត្រូវឡើងខ្ពស់ជាងនេះ ។ ដូចនោះ ស្រមោលរបស់សត្វលានៅជារបស់យើង លោកទៅវិញទេ ដែលត្រូវចេញទៅឲ្យផុត។ ទាំងពីភាគីប្រកែកគ្នាកាន់តែខ្លាំងឡើងៗ ចុងក្រោយក៏វាយតប់គ្នា ។ សត្វលាដែលឈរក្នុងទីនោះក៏ភ្ញាក់ផ្អើលពីការវាយតប់គ្នារបស់ពួកគេ វាទើបបោលរត់គេច ចោលទាំងមនុស្ស និងរបស់ទុកឲ្យនៅកណ្ដាលហាលថ្ងៃនោះទៅ ។

និទានធម្មៈគតិអប់រំចិត្ត ក្នុងរឿងនេះអប់រំថា មនុស្សដែលឃើញពីខ្លួនឯង (អាត្មានិយម) ដល់ទីបំផុតអាចនៅសល់តែខ្លួនបាន ដូចពាក្យថា៖
  
បរិវារមកព្រោះទឹកចិត្តមាន
បរិវារគេចព្រោះទឹកចិត្តធ្លាក់
បរិវារអស់ព្រោះទឹកចិត្តស្ងួត ។

 ក្នុងភាពជាក់ស្ដែង ទោះបីជាបរិវារនៅមិនទាន់គេច និងនៅមិនទាន់អស់ទៅភ្លាមៗ ប៉ុន្តែរឿងដែលគេច និងអស់ទៅមុនអ្វីទាំងអស់នោះគឺ អារម្មណ៍ដែលល្អចំពោះគ្នានិងគ្នា ព្រោះការសង្គ្រោះចេះចែករំលែក ដែលជាប្រភពដ៏សំខាន់ នៃការចង់គួចផ្លូវចិត្ត ដូចពាក្យឱវាទ ដែលព្រះពុទ្ធបរមគ្រូជាម្ចាស់ ទ្រង់ត្រាស់សំដែងថា បុគ្គលអ្នកឲ្យ រមែងជាទីស្រឡាញ់ បុគ្គលអ្នកឲ្យ រមែងចងមេត្រីភាពបាន ហើយក្នុងផ្លូវប្រតិបត្តិនោះ វត្ថុដែលត្រូវឲ្យខ្លះ ក៏មិនចាំបាច់បង់ខាតទុនអ្វីឡើយ ដូចជា ឲ្យឱកាស ឲ្យកម្លាំងកាយ កម្លាំងចិត្ត និងឲ្យពាក្យប្រឹក្សាយោបល់ ជាដើម ប៉ុន្តែផលដែលបានមកវិញហួសពីតម្លៃនោះទៅទៀត ។

ការមិនចេះសង្គ្រោះគ្នា មិនចេះចែករំលែកគ្នា ទោះបីមិនដល់ថ្នាក់ធ្វើឲ្យមនុស្សនៅក្បែរខ្លួនវាយដំគ្នា ប៉ុន្តែពេលមានកិច្ចធុរៈដែលខ្លួនត្រូវសុំពឹងពររកមនុស្សដទៃៗ ខ្លួននៅមានអារម្មណ៍ក្រែងរអាចិត្តខ្លះ ដែលខ្លួនត្រូវសំពះរកក៏ចាំគេចមុខ ឬមិនអ៊ីចឹងទេ ក៏បង្ខំចិត្តធ្វើ ក្នុងខណៈដែលបុគ្គលច្រើនតែប្រកបដោយទឹកចិត្តនោះ ត្រឹមតែដឹងថា មានកិច្ចធុរៈរបស់អ្នកដទៃក៏ពេញចិត្តមុននឹងសគេហាមាត់សុំផង ឱកាសដែលនឹងធ្លាក់ខ្លួនដុនដាបថ្នាក់សល់តែខ្លួន រមែងមិនកើតឡើងបានងាយៗឡើយ ៕


Sunday, November 12, 2017

ឆ្លាត និង ឆ្លៀវ


ឆ្លាត និង ឆ្លៀវ

នាយឆ្លាត និងនាយឆ្លៀវ ដែលជាមិត្តសម្លាញ់និងគ្នាយ៉ាងស្អិតរមួត ម្នាក់ៗបបួលគ្នាទៅផ្ញើខ្លួន ធ្វើជាសិស្សរៀនសូត្រវិជ្ជាការក្នុងសំណាក់គ្រូម្នាក់ដ៏ល្បីឈ្មោះ ។ គ្រូបង្រៀនវិជ្ជាការចំណេះចេះដឹងទាំងប៉ុន្មានដល់សិស្សទាំងពីរនេះស្មើគ្នា ដោយគ្មានការលាក់លៀមទុកអ្វីឡើយ ។ បន្តបន្ទាប់មកដល់ថ្ងៃមួយ សិស្សទាំងពីរបានសុំគ្រូអាចារ្យត្រឡប់ទៅលេងភូមិ ។ នៅតាមផ្លូវសិស្សទាំងពីប្រទះឃើញដានជើងធំៗរបស់សត្វមួយប្រភេទ ។ នាយឆ្លាតក៏ពោលឡើងថា ដានជើងដំរីនាយឆ្លៀវក៏ពោលបន្ថែមទៀតថា មែន! ដំរីមួយក្បាលនេះខ្វាក់ភ្នែកម្ខាង”  ។ ពេលធ្វើដំណើរទៅទៀត ពួកគេប្រទះឃើញស្នាមទឹកសើម ជោកលើដីក្បែរផ្លូវ នាយឆ្លាតពោលឡើងថា ស្នាមបន្ទោរបង់ទឹកមូត្រមនុស្សស្រីនាយឆ្លៀវក៏ពោលឡើងថា មែន! មនុស្សស្រីម្នាក់នេះមានគត៌ទៀតផង។ ក្រោយពីបន្តដំណើរទៅអស់មួយសន្ទុះធំ ក៏បានជួបដំរីខ្វាក់ភ្នែកម្ខាង និងចូលដល់ឧបចារៈនៃភូមិ ជួបជាមួយស្រ្តីមានគត៌ម្នាក់ ដូចអ្វីដែលនាយឆ្លៀវប្រាប់គ្រប់យ៉ាង ។

ពេលត្រឡប់មកកាន់សំណាក់របស់គ្រូអាចារ្យវិញ នាយឆ្លាតបាននិយាយរឿងដែលកើតឡើងឲ្យគ្រូអាចារ្យស្ដាប់ ក្នុងលក្ខណៈបែបរៀងអន់ចិត្តថា លោកគ្រូអគតិលំអៀងបង្រៀនវិជ្ជាការឲ្យនាយឆ្លៀវច្រើនជាង ។ គ្រូអាចារ្យទើបហៅនាយឆ្លៀវមកសាកសួរ ។ នាយឆ្លៀវប្រាប់បញ្ជាក់ឡើងថា ដែលខ្លួនដឹងថា ដំរីខ្វាក់ភ្នែកម្ខាង ព្រោះសង្កេតមើលពីដើមឈើស្មៅជុំវិញខាង ត្រូវដំរីទាញយឺតស៊ីតែម្ខាង និងដឹងថា ជាស្នាមបន្ទោរបង់ទឹកមូត្ររបស់ស្ត្រីមានគត៌ ក៏ព្រោះតែនៅក្បែរនោះ មានស្នាមបាតដៃទាំងពីរប្រាកដឡើង បញ្ជាក់ថា ស្រ្តីនោះប្រើដៃទាំងពីរច្រត់ទៅលើដី ជួយទប់ជ្រោងខ្លួន ខណៈដែលក្រោកឡើង ។   

និទានធម្មៈក្នុងរឿងនេះផ្តល់ជាគតិអប់រំថា ភាពឆ្លាតជាលទ្ធផលពីការអប់រំសិក្សា បង្កឲ្យកើតជាសញ្ញា គឺ ភាពចាំបាន ដឹងបានក្នុងរយៈខ្លីៗ ធ្វើឲ្យការមើលឃើញវត្ថុផ្សេងៗដោយចំៗត្រង់ៗ និងមានកំណត់ ប៉ុន្តែភាពឆ្លៀវ ជាលទ្ធផលមកពីការអភិឌ្ឍរឿងដែលអប់រំមកហើយ ធ្វើឲ្យកើតមានបញ្ញា ពុទ្ធិចំណេះដឹង ញាណស្ទាបស្ទង់ដឹងរយៈឆ្ងាយ អាចមើលឃើញអ្វីៗក្នុងការធ្វើវិភាគគិតថ្លឹងថ្លែងបានយ៉ាងល្អិតល្អន់ជ្រាលជ្រៅ និងគិតបានម៉ត់ចត់គ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ។ ភាពឆ្លាតប្រៀបបាននិងមានសតិបញ្ញាល្អ ប៉ុន្តែឆ្លៀវជាគ្រឿងដាស់តឿនសតិ និងជាតួអង្គទ្រទ្រង់ឲ្យសតិបញ្ញា ដំណើរទៅយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ។ ភាពឆ្លាតអាចវ៉ាស់វែងអំពីកម្រិតបាន ដូចជា ឆ្លាតតិច ឆ្លាតខ្លាំង ប៉ុន្តែភាពឆ្លៀវមិនអាចវ៉ាស់ស្ទង់ពីកម្រិតលំដាប់បានទេ ដរាបណាដែលមានភាពឆ្លៀវ ក៏អាចជួយឲ្យកើតភាពឆ្លាតឡើងបានមិនច្រើន ក៏តិចដរាបនោះដែរ ។ 

ដូចនោះ មិនថាឆ្លៀវនឹងល្អជាងឆ្លាតក្នុងផ្នែកណាក៏ដោយ ចំណុចសំខាន់ស្ថិតនៅត្រង់ថា មនុស្សឆ្លាតមិនត្រូវខ្វះឆ្លៀវ ។ មនុស្សឆ្លៀវត្រូវចេះគិតវិភាគយ៉ាងឆ្លាត រឹតតែឆ្លាតខ្លាំង រឹតតែឆ្លៀវខ្លាំង ដូចពាក្យខ្មែរយើងពោលទុកថា អ្នកចេះដប់មិនស្មើអ្នកប្រសប់មួយ ដូចនេះ ជីវិតរបស់មនុស្សយើងនោះ រមែងចម្រើនរុងរឿងបានយូរអង្វែងយ៉ាងពិតប្រាកដ ៕ 

ប្រែ.គោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត

Saturday, November 11, 2017

និទានធម្មៈមុនចូលដេកៈ រឿងសត្រូវជីវិត


និទានធម្មៈមុនចូលដេកៈ រឿងសត្រូវជីវិត

និទានធម្មៈមុនចូលដេកៈ រឿងសត្រូវជីវិត… ពាក្យថា សត្រូវ មានន័យថាខ្មាំង បរបក្ស គូបដិបក្ស អ្នកចងកម្មពៀរ ព្យាបាទតាមអាឃាត បៀតបៀនតាមញាំញី មានតួនាទីក្នុងការបំផ្លាញ រំខានសេចក្ដីស្ងប់សុខរបស់អ្នកដទៃ ។ ពេលណាមានសត្រូវ ជីវិតនឹងជួបប្រទះនូវសេចក្ដីក្ដៅក្រហាយ រស់នៅគ្មានក្ដីសុខ ។ ការមានសត្រូវសូម្បីត្រឹមតែម្នាក់ ក៏ជារឿងធំដែរ ព្រោះអាចមកបៀតបៀនបំផ្លិចបំផ្លាញ ទាល់តែជីវិតត្រូវវិនាសសាបសូន្យបាន ឧបមាដូចជាអគ្គី(ភ្លើង) សូម្បីត្រឹមតែកើតឡើងតូចតាច ក៏អាចបំផ្លាញរបស់ធំធេងបាន ។ សត្រូវនេះលោកពោលទុកថា មាន ២ ប្រភេទគឺ៖

១) សត្រូវខាងក្រៅ បានដល់អ្នកសាងភាពក្ដៅក្រហាយ ដែលនៅក្រៅខ្លួនយើងគ្រប់ប្រភេទ មិនថានឹងជាមនុស្ស សត្វ ឬគ្រោះភ័យវិបត្តិបណ្ដាលមកពីធម្មជាតិ ជាសត្រូវដែលមកក្នុងរូបភាពរបស់សត្រូវ ដែលអាចឲ្យយើងមើលឃើញបានដោយភ្នែក ឮសំឡេងបានដោយត្រចៀក មានតួខ្លួនប៉ះពាល់ត្រូវបាន ទើបអាចរកផ្លូវលបគេច ឬដាក់ផែនការប្រយុទ្ធប្រឆាំងក្នុការការពារ ធ្វើឲ្យជីវិតមានសុវត្ថិភាព ឬយ៉ាងហោចណាស់ក៏បានទទួលភាពក្ដៅក្រហាយថយចុះខ្លះៗដែរ ។

 ២) សត្រូវខាងក្នុង បានដល់កិលេសដែលនៅដេកត្រាំក្នុងខន្ធសន្តានចិត្តរបស់យើង ដែលរង់ចាំអូសទាញឲ្យទៅធ្វើអំពើអាក្រក់ផ្សេងៗ ពោលដោយសង្ខេបមាន ៣ គឺ លោភៈ បានដល់សេចក្ដីលោភលន់ចង់បានវត្ថុរបស់ក្នុងផ្លូវទុច្ចរិត ទោសៈ បានដល់គំនិតប្រទូសរាយចងអាឃាតគំនុំគុំគួនអ្នកដទៃ និងមោហៈ បានដល់ការវង្វេងមិនដឹងការពិត ឃើញខុសជាត្រូវ ឃើញត្រូវជាខុស ឃើញខ្មៅថាស ឃើញសថាខ្មៅ ឃើញល្អថាអាក្រក់ ឃើញអាក្រក់ថាល្អ ជាដើម ។ សត្រូវប្រភេទនេះជាសត្រូវរបស់ជីវិត ដែលមកក្នុងរូបភាពជាមិត្ត គួរឲ្យខ្លាចខ្លាំងជាងសត្រូវណាៗ ទាំងអស់ ព្រោះអាចបោកបញ្ឆោតបញ្ចុះបញ្ចូលចិត្តឲ្យយើងនោះស្ម័គ្រចិត្ត នឹងបំផ្លិចបំផ្លាញខ្លួនឯងឲ្យវិនាស ។

 មនុស្សដែលយកឈ្នះសត្រូវខាងក្រៅ សូម្បីតែនឹងមានឈ្មោះថា ជាមនុស្សពូកែ ជាវីរបុរសវីរនារី ប៉ុន្តែបើតាមគតិធម៌វិញ មិនទាន់ប្រកាន់ថា ជាកំពូលអ្នកប្រយុទ្ធទេ  ដោយសារជ័យជំនះនោះអាចត្រឡប់ចាញ់វិញបាន ឈ្នះហើយក៏នៅជាទុក្ខ ។ ចំណែកខាងបុគ្គលដែលយកឈ្នះសត្រូវខាងក្នុង ដែលប្រកាន់ថា ជាសត្រូវជីវិតគឺ មិនត្រូវបាន លោភៈ ទោសៈ និងមោហៈគ្រប់សង្កត់ញាំញីហ្នឹងឯង ទើបជាកំពូលអ្នកចម្បាំងដ៏ពិតប្រាកដ ព្រោះតែគ្មានឱកាសត្រឡប់ចាញ់វិញបាន ជាជ័យជំនះដែលកំចាត់បង់នូវភ័យពៀរទាំងឡាយ ឲ្យស្ងប់ទ្រោមចុះរាបបាន ។ ព្រះពុទ្ធបរមគ្រូជាម្ចាស់ ទើបទ្រង់សរសើរទុកថា អត្តា ហវេ ជិតំ សេយ្យោ” ប្រែជាសេចក្ដីថា “ការឈ្នះខ្លួនហ្នឹងហើយប្រសើរបំផុត” ៕

ប្រែ.គោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត



Friday, November 10, 2017

រឿង មនុស្សរបស់ពិភពលោក


រឿង មនុស្សរបស់ពិភពលោក

និទានធម្មៈជីវិតៈ រឿង មនុស្សរបស់ពិភពលោករឿងនេះមានសេចក្ដីដំណាលថា មានបុរសជរាម្នាក់កំពុងជីកអន្លុងយ៉ាងខ្នះខ្នែង ចំកណ្ដាលថ្ងៃត្រង់ចែស ក្នុងវេលារសៀលមួយ ។ ខណៈពេលនោះ មានក្មេងកម្លោះម្នាក់ដើរមកជួបឃើញ ទើបសួរថា តើតាកំពុងធ្វើអ្វី? បុរសជរាឆ្លើយតបថា តាកំពុងជីកអន្លុងដើម្បីដាំកូនស្វាយ ។ ចម្លើយនោះកាន់តែធ្វើឲ្យក្មេងកម្លោះនោះ កាន់តែចម្លែកចិត្តខ្លាំងឡើង ទើបសួរបន្តទៅទៀតថា តើនេះលោកតាមានអាយុប៉ុន្មានហើយ? ពេលជ្រួតជ្រាបថា បុរសជរាម្នាក់នោះមានអាយុ៨០ឆ្នាំហើយ ទើបនិយាយឡើងថា ស្វាយមួយដើមនេះត្រូវចំណាយពេលមិនតិចជាង ៥ ឆ្នាំទេ ទើបនឹងមានផ្លែផ្កា លោកតាអាចនឹងស្លាប់មុន  និងនឹងបានទទួលទានផ្លែស្វាយនេះ ។ បើកើតមានបែបនោះ វាមិនសក្ដិសមទំនងជាមួយការបណ្ដាក់ទុន ដោយការហត់នឿយលំបាកយ៉ាងនេះទេ ។

បុរសចាស់ជរាពន្យល់ថា ស្វាយដែលតាកំពុងដាំនេះ ទុកណាជាតាស្លាប់ទៅមុនមែនក្ដី ប៉ុន្តែប្រយោជន៍ផលរបស់ស្វាយនេះ នឹងធ្លាក់ទៅលើអ្នកដទៃជាបន្ត ដូចជាខ្លួនចៅប្រុសឯងផ្ទាល់ ពេលដែលខ្លួនឯងកើតមក ក៏មិនបានកើតក្នុងផ្ទះ ដែលខ្លួនឯងសាងទុកឯណា កើតមកហើយ ក៏នៅអាស្រ័យក្នុងផ្ទះដែលអ្នកដទៃកសាងឡើងទុកឲ្យដូចគ្នា ។ ការធ្វើរឿងអ្វីមួយ ទើបមិនគួរមើលឃើញត្រឹមតែប្រយោជន៍ខ្លួនត្រូវទទួលបានទេ ប៉ុន្តែត្រូវគិតដល់ប្រយោជន៍អ្នកដទៃផងដែរ ជាពិសេសអ្នកជំនាន់ក្រោយៗទៀត ។

ក្នុងរឿងនេះផ្ដល់ជាគំនិតអប់រំថា ការធ្វើអ្វីមួយមានបំណងគិតប្រយោជន៍ខ្លួន ទុកណាជារឿងនោះជារឿងត្រឹមត្រូវក្ដី តែជារឿងតូចចង្អៀតណាស់ ។ បើសិនជាពួកអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រគិតថា យើងនឹងគិតស្វែងរកថាមពល និងឧបករណ៍អគ្គិសនីទៅធ្វើអ្វី ធន់ទ្រាំរស់នៅងងឹតសូន្យសុងទៅទៀត មិនប៉ុន្មានឆ្នាំយើងក៏ស្លាប់ចោលទៅហើយ អ្នកដទៃគេក៏អាចរស់នៅបានដូចគ្នា ពិភពលោកយើងនេះគង់ប្រហែលជាមិនមានថាមពលអគ្គិសនីប្រើប្រាស់ដូចសព្វថ្ងៃនេះទេ ទោះបីក្នុងករណីដោយឡែកទីទៃពីនេះក៏ដោយ ដែលបានឃើញជាទូទៅច្បាស់ថា ការណ៍ដែលយើងមានជីវិត នៅបានយ៉ាងសុខស្រួលសប្បាយដូចសព្វថ្ងៃនេះមួយភាគ ក៏ព្រោះបានសោយផលដែលអ្នកដទៃគិតស្រាវជ្រាវរាវរក និងកែច្នៃប្រឌិតឡើងទុកឲ្យនោះឯង ។ 

មនុស្សដែលគិតពីប្រយោជន៍របស់អ្នកដទៃ ឬប្រយោជន៍រួម ជាមនុស្សដែលពិភពលោកត្រូវការគ្រប់យុគសម័យកាល ព្រោះតែបានជួយស្ថាបនា អភិវឌ្ឍពិភពលោកឲ្យមានតម្លៃ ឲ្យមានសោភ័ណស្រស់ល្អល្អះ និងគួរឲ្យចង់រស់នៅ ទុកណាជាដាំដើមស្វាយមួយដើម ដែលជារឿងតូចតាចក៏ដោយ ប៉ុន្តែវិធីគិតមានក្ដីបំណងប្រាថ្នារបស់គាត់ធំធេង និងមានគុណតម្លៃ សក្ដិសមណាស់ដែលកើតមកជា មនុស្សរបស់ពិភពលោកយ៉ាងពិតប្រាកដ ៕

ប្រែ.គោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត


កិត្តិយសនៃជីវិត


កិត្តិយសនៃជីវិត

និទានធម្មៈ កិត្តិយសនៃជីវិតមានរឿងសេចក្ដីដំណាលថា មេស្វាមួយមានកូនពីរក្បាល កូនមួយជាកូនសំណព្វចិត្ត និងកូនមួយទៀតជាកូនសម្អប់ ។   មេស្វាបានចិញ្ចឹមមើលថែកូនដែលខ្លួនស្រឡាញ់ ទុកឲ្យជិះលើខ្នង ឲ្យអាហារដែលល្អៗដល់កូនសំណព្វចិត្តនេះស៊ីជានិច្ច ។ ចំណែកខាងកូនសម្អប់វិញ ចិញ្ចឹមទុកឲ្យនៅតែក្រោមពោះ ឲ្យអាហារគ្នាស៊ីវិញសុទ្ធតែអាក្រក់ៗ ។ ពេលដើរទៅណាឆ្ងាយៗ កូនដែលនៅលើខ្នងមេរបស់វា តែងតែទទួលបានភាពសុខស្រួល ខណៈដែលកូននៅក្រោមពោះមេរបស់វាវិញ ច្រើនតែត្រូវបោកប៉ះនឹងដី មែកព្រឹក្សាលតាវល្លិ៍ ឈ្លក់ទឹក បានទទួលសេចក្ដីទុក្ខវេទនាឈឺចាប់ គ្រប់ពេលវេលា ។ ពេលក្រោយមកទៀត មិនយូរ មេស្វាក៏ស្លាប់ចោលកូន ខណៈដែលកូនស្វាទាំងពីរនោះនៅតូចៗនៅឡើយ ។ ប្រាកដណាស់ថា កូនស្វាដែលបានទទួលការចិញ្ចឹមមើលថែយ៉ាងល្អនៅលើខ្នងម៉ែរបស់វានោះ មិនអាចរកស៊ីអ្វីដោយខ្លួនឯងបាន មិនយូរប៉ុន្មានក៏ស្លាប់ទៅតាមម៉ែរបស់វា ។ ចំណែកខាងកូនស្វាដែលត្រូវចិញ្ចឹមមើលថែនៅក្រោមពោះម៉ែរបស់វាមករហូត ត្រឡប់ជាអាចរកស៊ីចិញ្ចឹមជីវិតខ្លួនឯងបាន មិនស្លាប់ទៅតាមម៉ែរបស់វាឡើយ ។

កិត្តិយសនៃជីវិតៈ ក្នុងការទ្រទ្រង់ជីវិតឲ្យប្រព្រឹត្តទៅបានដោយស្រួលរហូតដល់ត្រើយនោះ ក្នុងខាងដើមគ្រប់ជីវិតច្រើនតែត្រូវពឹងពររកអ្នកដទៃជួយមុនជានិច្ច ក្រោយពីនោះត្រូវព្យាយាមពឹងពាក់លើខ្លួនឯងឲ្យបាន បើសិនជានៅចាំតែពឹងពាក់អ្នកដទៃ ឬចាំទទួលជំនួយពីអ្នកដទៃតែម្ខាងសុទ្ធនោះ ជីវិតរមែងជួបសេចក្ដីក្ដៅក្រហាយក្នុងពេលចុងក្រោយជាក់ជាមិនខានឡើយ ។ ការមិនពឹងពាក់លើខ្លួនឯង ឬធ្វើខ្លួនឯងឲ្យជាទីពឹងមិនបាននោះ មិនមែនតែចំពោះជីវិតរបស់គេប៉ុណ្ណោះទេ នឹងក្ដៅក្រហាយ ថែមទាំងបង្កភាពកង្វល់លំបាកដល់អ្នកដទៃផងដែរ ព្រោះអ្នកដែលត្រូវទទួលខុសត្រូវមនុស្សប្រភេទនេះ រមែងត្រូវការចំណាយកម្លាំងកាយ កម្លាំងចិត្ត កម្លាំងសតិបញ្ញាស្មារតីបន្ថែមឡើងទៀត តាមដែលអាច ដើម្បីពុនរែកបន្ទុកមនុស្សប្រភេទនេះបន្ត ។

ការទីពឹងខ្លួនឯងបាន អ្នកប្រាជ្ញប្រកាន់ថា ជាកិត្តិយសរបស់ជីវិត ។ កិត្តិយសនឹងត្រូវទាបចុះតម្លៃភ្លាមៗ កាលបើត្រូវសុំជំនួយសង្គ្រោះពីអ្នកផងទាំងឡាយ ឬត្រូវមានជីវិតនៅក្រោមការឧបត្ថម្ភរបស់អ្នកដទៃជារឿយៗ ។ លោកទើបអប់រំដំបូន្មានឲ្យលើកតម្កើងកិត្តិយសរបស់ខ្លួនឯង សូម្បីតែរឿងស្រេកឃ្លាន ដែលជាតម្រូវការចាំបាច់របស់រាងកាយពិតមែនក៏ដោយ ក៏លោកអប់រំឲ្យលើកតម្កើង ដូចពាក្យលោកពោលទុកថា ទោះក្រទ្រាំស៊ូខាំមាត់ ស៊ីអំបិលប្រហុក មិនដើរសំកុកលាដៃសុំគេឯង អត់ទ្រាំលំបាកតួយ៉ាងសត្វខ្លារក្សាស័ក្ដិ ស៊ូស្គមស្គាំងគ្មានអ្វីដាក់ រកចាប់សត្វស៊ីដោយខ្លួនឯង ៕


 ប្រែ.គោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត

រឿងភ្លើងឆេះព្រៃ


រឿងភ្លើងឆេះព្រៃ

និទានមុនចូលដេកៈ រឿង ភ្លើងឆេះព្រៃ មានសេចក្ដីដំណាលថា ក្នុងគ្រាមួយនោះកើតមានភ្លើងឆេះព្រៃឡើង បណ្ដាលសត្វតូចធំទាំងឡាយ ម្នាក់ៗក៏មានការភិតភ័យរត់គេចពីភ្លើងប្រសេចប្រសាច ប៉ុន្តែក្នុងពេលនោះដែរ មានមាន់ព្រៃមួយក្បាលមិនគេចដូចគេឯងទេ ត្រឡប់ជាហើរទៅឯកន្លែងមានទឹកទៅវិញ រួចយកចំពុះមាត់បៀមទឹក យកខ្លួនជ្រលក់ទឹកទាល់តែសើមជោក រួចហើរត្រឡប់មករកកន្លែងដើមវិញ ហាមាត់ រលាស់រោមដោយមានបំណង នឹងប្រោះទឹកពន្លត់ភ្លើងព្រៃនោះឲ្យរលត់ វាធ្វើយ៉ាងនេះម្ដងហើយម្ដងទៀត តែគ្មានបានប្រយោជន៍អ្វីឡើយ ។ ព្រះឥសូរសម្លឹងមើលឥរិយាបថរបស់មាន់ព្រៃនោះហើយ ក៏បានតែនឹកអស់សំណើច  ទើបនិយាយឡើងថា មាត់តូចៗ ស្លាបតូចៗប៉ុណ្ណេះមានដែរឬ អាចនឹងពន្លត់ភ្លើងឆេះព្រៃនេះបានហ្ន៎ អ្នកធ្វើទៅយ៉ាងនេះព្រោះអ្វី? “ មាន់ព្រៃឆ្លើយតបតថា រឿងដែលខ្ញុំធ្វើ ព្រោះជារឿងដែលគួរធ្វើព្រះឥសូរបានស្តាប់ក៏មានចិត្តខ្មាសអៀន ផ្លុំខ្យល់ចេញពីមាត់តែម្ដងទៅ ភ្លើងព្រៃក៏រលត់ទៅអស់ភ្លាមមួយរំពេច ។


ក្នុងរឿងនេះ អាចឆ្លុះបញ្ចាំងបង្ហាញឲ្យឃើញរឿងពិតថា គំនិតដែលនឹងជួយសង្គ្រោះអ្នកដទៃជាគំនិតដ៏ឧត្តមថ្លៃថ្លាខ្លាំងណាស់ ព្រោះជាការមើលឃើញទីរួចផុតចេញអំពីប្រយោជន៍ខ្លួន ។ ប្រយោជន៍ខ្លួននេះឯង ជាប្រយោជន៍ធំមាំជាងជញ្ជាំងថ្ម កំផែងដែក កម្រមានអ្នកណាអាចរំលាយឲ្យរាបស្មើបានណាស់ ហើយឈានទៅដល់ព្រំដែននៃការជួយសង្គ្រោះធ្វើប្រយោជន៍ដល់អ្នកដទៃ ហើយបើការជួយសង្គ្រោះប្រយោជន៍អ្នកដទៃនោះ ក៏ស្ថិតនៅលើមូលដ្ឋានភាពក្ដៅក្រហាយ នឹងអាចមកដល់ខ្លួនឯងផងដែរ រឹតតែពិបាកជាងជើងទាំងពីរ ។ គំនិតដែលជួយសង្គ្រោះអ្នកដទៃដោយសុចរិត ទើបជាគំនិតដ៏ឧត្តម មិនថា ស្ថិតនៅក្នុងក្រុមមនុស្សប្រភេទតូចទាប ថយថោក គ្មានយសស័ក្ដិដូចម្ដេចក្ដី ក៏អាចចាត់ទុកថា ខ្ពង់ខ្ពស់ថ្លៃថ្លាល្អប្រពៃបានដែរ ។

ក្នុងជីវិតជាក់ស្ដែង មិនថានឹងនៅផ្ទះ ឬនៅកន្លែងធ្វើការងារទេ បើសិនមានចិត្តជាសាធារណៈ គិតប្រយោជន៍រួម មិនថានឹងសម្លឹងមើលទៅទិសណាទេ រឿងដែលខ្លួនអាចជួយសង្រ្គោះអ្នកដទៃបាន រមែងមានពេញទាំងអស់ ចាប់ពីការជួយហុចនេះ ជួយចាប់នោះ ជួយមើល ជួយស្ដាប់ ជាដើម ។ បើសិនមានចិត្តចង្អៀតចង្អល់ មានគំនិតអាត្មានិយម គិតតែពីប្រយោជន៍សួនតួ មានភាពច្រណែនខ្លាចគេលើស ខ្លាចគេបានវិញនោះ ទោះបីដល់មានរឿងសំខាន់កើតឡើង ដែលខ្លួនរួមកម្លាំងកាយកម្លាំងចិត្ត ព្រួតដៃសហការគ្នាក្នុងពេលនោះ ក៏ខ្លួននឹកមិនឃើញ មិនដឹងថា ខ្លួនមានការពាក់ព័ន្ធអ្វីជាមួយទេ ។ គំនិតដូច្នេះ ទោះបីជានៅពេលធម្មតាក៏មិនធ្លាប់ធ្វើទៅ ដើម្បីសេចក្ដីរីកចម្រើនទាំងចំណែកផ្ទាល់ខ្លួន និងចំណែករួមឡើយ មិនចាំបាច់និយាយទៅដល់ករណីកើតក្ដីវិបត្តិដូចរឿងខាងលើថា តើអាចនឹងត្រូវរលាយអស់ទៅប៉ុនណាទេ? ផ្ទុយមកវិញ បើសិនម្នាក់ៗ មានសេចក្ដីសង្គ្រោះគិតបម្រុងនឹងជួយគ្នានិងគ្នា ក៏នឹងបានជាកម្លាំងដ៏មហាសាល លុបបំបាត់ភ័យវិបត្តិបានដោយមិនចាំបាច់អន្តរាគមពីព្រះឥសូ ឬព្រះអ្វីណាទាំងអស់ ៕


ប្រែ.គោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត

រឿងអេះខុសកន្លែងរមាស់


រឿង អេះខុសកន្លែងរមាស់

រឿងនេះ មានសេចក្ដីដំណាលថា មានសិស្សស្រីម្នាក់ មានសេចក្ដីកង្វល់ក្នុងចិត្តជាមួយការប្រឡងលើកទីពីររបស់ខ្លួន ដែលប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃស្អែក ទើបខ្លួនចូលទៅរកលោកមួយអង្គឯវត្ត ដើម្បីសុំឲ្យលោកចាក់ទឹកលើករាសី ឲ្យពរឲ្យជ័យ ឲ្យមានសំណាងល្អក្នុងការប្រឡងនេះ ។ លោកក៏មានក្ដីមេត្តាអាណិតក៏ជួយ ដោយគិតត្រឹមតែថា ប្រយោជន៍ដើម្បីឲ្យនាងបាត់អស់ភាពកង្វល់ក្នុងចិត្ត និងមានចិត្តស្វាហាប់មុនមាំរឹងប៉ឹងឡើង ក្នុងការប្រឡងរបស់ខ្លួន ។ ក្រោយពីថ្ងៃនោះមក សិស្សស្រីម្នាក់នោះក៏មិនធ្លាប់បានឈានជើងចូលក្នុងវត្តនោះទៀតឡើយ បានតែឮមិត្តភក្ដិរបស់នាងនិយាយប្រាប់ថា ក្រោយពីប្រឡងចប់សព្វគ្រប់ទៅ សិស្សស្រីម្នាក់នោះ ដើរទៅឃោសនាគ្រប់ទីកន្លែង ប្រាប់គេប្រាប់ឯងថា លោកវត្តនេះមិនពូកែទេ ស្រោចទឹកក៏មិនត្រូវក្បួនវិធី មិនសក្ដិសិទ្ធិ ធ្វើឲ្យនាងប្រឡងធ្លាក់ ។ ប៉ុន្តែតាមការពិតទៅ មិត្តភក្ដិរបស់នាងប្រាប់ថា នាងស្ទើរតែមិនបានមើលសៀវភៅបន្តិចឡើយ ចូលចិត្តដើរលេងច្រើនជាង មូលហេតុនេះឯង ដែលធ្វើឲ្យនាងប្រឡងធ្លាក់ ។ លោកអ្នកឆ្លៀសវៃប្រៀបធៀបឧបមាហេតុការណ៍ ដូចបានពោលខាងលើថា ការបន្ទោសអ្នកដទៃនោះ ដូចជាមនុស្សកើតរមាស់ឡើងនៅត្រង់ខ្នង ប៉ុន្តែយកដៃទៅអេះឯក្បាលទៅវិញ អាការៈរមាស់ទើបវាមិនបាត់ គេហៅថាអេះខុសកន្លែងរមាស់នោះឯង។

ការរវល់តែទៅពោលទោសអ្នកដទៃ កាលបើកើតមានការភ្លាំងភ្លាត់អ្វីមួយឡើងក្នុងជីវិត អាចនឹងធ្វើឲ្យមានអារម្មណ៍ប្រសើរឡើងខ្លះ ប៉ុន្តែនោះមិនមែនជាវិធីដោះស្រាយកំហុស ដែលបានកើតឡើងទេ ផ្ទុយទៅវិញ ត្រឡប់ជាធ្វើឲ្យកើតមានបញ្ហារីកកាន់តែខ្លាំងឡើង ដែលអាចសរុបលទ្ធផលបានជា ៤ ប្រការគឺ៖

១) បាត់បង់មិត្តភាព ការពោលបន្ទោសអ្នកដទៃ ជាការដៅកំហុសឲ្យដល់គ្នា ទុកណាគេមានចំណែកពាក់ព័ន្ធពិតក៏ដោយ ប៉ុន្តែវានាំឲ្យកើតនូវការមិនពេញចិត្ត ជាផ្លូវបង្កនូវកម្មពៀរវេរាឡើងបាន ។

២) បាត់បង់ភាពក្លាហាន បាត់បង់ការឧស្សាហ៍ កើតមានឡើងតែការបន្ទោសអ្នកដទៃ ឈ្មោះថា ជាអ្នកសន្សំទម្លាប់និស្ស័យភាពមនុស្សទន់ជ្រាយឡើងទុកក្នុងខ្លួន មិនក្លាហានហ៊ានព្រមទទួលយកកំហុស ឬព្យាយាមរកវិធីដោះស្រាយបញ្ហា ដែលបានកើតឡើងនោះឡើយ ។

៣) បាត់ចរិយាវាចា ការពោលទោសអ្នកនេះ អ្នកនោះជាការសាងទម្លាប់ភាពជាមនុស្សចាក់ចូចអុចអាលរករឿង ពូកែរអ៊ូ និងមានវាចាអាក្រក់ផ្សេងៗកើតឡើង ធ្វើឲ្យជាមនុស្សខ្វះនូវការទុកចិត្តលើ ក្នុងពាក្យសម្ដីរបស់ខ្លួន ។

៤) បង់ខាតពេលវេលា ការរវល់តែបន្ទោសអ្នកដទៃ ព្យាយាមរកកំហុសគេ មិនមែនជាវិធីដោះស្រាយបញ្ហា រឹតតែរវល់រកកំហុសគេ បន្ទោសអ្នកដទៃទៅយូរប៉ុនណា ក៏រឹតតែធ្វើឲ្យពេលវេលា ដែលនៅសល់ សម្រាប់ដោះស្រាយបញ្ហាអស់ឆាប់លឿនប៉ុណ្ណោះ ។

ដូចនោះ កាលណាកើតមានកំហុសភ្លាំងភ្លាត់ឡើងក្នុងជីវិត ឬកិច្ចការក្នុងសកម្មភាពណាមួយ ទើបមិនគួរបោះចោលការទទួលខុសត្រូវ ដោយការបន្ទោសអ្នកនេះ អ្នកនោះទេ ប៉ុន្តែគួរប្រញាប់ប្រញាល់ស្វែរកមូលហេតុពិត និងវិធីដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងឱកាសដំបូង ជំនួសការដាក់បន្តុបបន្ថែមបញ្ហា ដែលគេហៅថា ដោះស្រាយឲ្យត្រូវចំណុចនៃបញ្ហា រួចហើយអាការៈដែលគេហៅថា អេះខុសកន្លែងរមាស់ ក៏នឹងមិនកើតមានឡើងយ៉ាងពិតប្រាកដ ៕


ប្រែ.គោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត

Thursday, November 9, 2017

រឿងកុំចេះត្រឹមតែធ្វើតាម


រឿងកុំចេះត្រឹមតែធ្វើតាម

គោលគតិធម៌ៈ រឿងកុំចេះត្រឹមតែធ្វើតាមក្នុងវិន័យសម្រាប់ព្រះភិក្ខុសង្ឃក្នុងសិក្ខាបទមួយបានបញ្ញត្តិទុកថា ភិក្ខុមានបាត្របែបស្រាំធ្លុះនៅមិនទាន់ដល់ដប់ធ្នាប់ទេ សុំបាត្រថ្មីពីគ្រហស្ថដែលមិនមែនជាញាតិ មិនបានបវារណា បានមក ត្រូវអាបត្តិនីស្សគ្គិយបាចិត្តិយ ធ្វើឲ្យព្រះថេរៈមួយអង្គ ពេលលោកឆាន់ហើយ លាងបាត្រ និងជូតបាត្រដល់ស្អាតស្ងួតល្អហើយ ក៏លើកឡើងឆ្លុះនឹងពន្លឺថ្ងៃដើម្បីពិនិត្យមើលថា តើមានស្នាមប្រេះស្រាំធ្លុះធ្លាយដែលមានស្រាប់ថា រីករាលដាលទៅដល់ដប់ធ្នាប់ហើយឬនៅ ពេលនៅមិនទាន់ដល់ ថ្ងៃបន្ទាប់មក ក៏ប្រតិបត្តិធ្វើដូច្នោះជារឿយៗ ។ ចំណែកខាងភិក្ខុកម្លោះ និងសាមណេរតូច ឃើញព្រះថេរៈជាមេខ្លួនប្រតិបត្តិធ្វើដូច្នោះជារៀងរាល់ថ្ងៃ ក៏គ្មានអង្គណាមួយសួរដេញដោលក្នុងរឿងនេះ ប៉ុន្តែក៏នាំគ្នាយល់ចូលចិត្តគិតតែខ្លួនឯងថា  ពេលសាមណេរឆាន់រួចហើយ ក៏ត្រូវលើកបាត្រឡើងឆ្លុះមើល ទើបនឹងត្រឹមត្រូវ ទើបនាំគ្នាលើកបាត្រឡើងឆ្លុះជាហូរជាហែ រហូតដល់មានពាក្យគេថា ព្រះថេរៈឆ្លុះបាត្រ

ការធ្វើតាមៗគ្នាទៅបែបនេះ ជាធម្មជាតិម្យ៉ាងរបស់មនុស្ស ព្រោះវាងាយស្រួលជាងការត្រូវប្រើប្រាស់គំនិត ប៉ុន្តែក៏មានភាពប្រថុយប្រថានណាស់ដែរ ព្រោះមិនដឹងពីទីទៅនិងមក ។ បើសិនតាមខុស ដូចជាដើរតាមក្រោយ អ្នកដែលកំពុងដើរខុសផ្លូវ  ឬទុកណាជាត្រូវមកតាំងពីដើមក្ដី ក៏គ្មានអ្វីហ៊ានធានាអះអាងថា វានឹងត្រឹមត្រូវគ្រប់ពេលដែរ ព្រោះកិច្ចការគ្រប់យ៉ាង គ្រប់រឿង មានការប្រែប្រួលទៅតាមកាលលំហជានិច្ច។ ពាក្យនិយាយត្រង់ថា មានគេប្រាប់ទុកមកយ៉ាងនេះ មានគេធ្វើមកយ៉ាងនេះ ទើបមិនអាចអារកាត់រកខុសត្រូវអ្វីបានឡើយ ។

យ៉ាងណាក៏ដោយ រឿងដែលធ្លាប់ធ្វើមកពីមុន មិនមែនថានឹងខុសទាំងអស់ ដែលគេប្រកាន់ប្រតិបត្តិតាមដោយតឹងរឹងរហូតដល់សព្វថ្ងៃនេះទេ  ព្រោះជារឿងល្អក៏មានច្រើនណាស់ដែរ ប្រការសំខាន់គឺត្រូវស្គាល់ហេតុផល និងវត្ថុបំណងឲ្យបានច្បាស់លាស់សិន ព្រោះបើដឹងហើយ នឹងធ្វើតាម ឬធ្វើផ្សេងពីហ្នឹងក៏មិនមែនជារឿងអ្វីត្រូវទាស់ខុស ខូចខាត ប៉ុន្តែបើធ្វើត្រឹមតែជឿថា គេប្រាប់មកយ៉ាងនេះ  គេធ្វើមកយ៉ាងនេះ ក៏ជារឿងមួយគួរឲ្យមានក្ដីបារម្ភច្រើន ព្រោះថាកិច្ចការ ឬមុខរបរអ្វីណានីមួយក៏ដោយ បើសិនពេលកើតមានភាពភ្លាំងភ្លាត់ហើយ លទ្ធផលដែលបានមក មិនមែនគ្រាន់តែជារឿងគួរឲ្យអស់សំណើច ដូចជារឿងព្រះថេរឆ្លុះមើលបាត្រខាងដើមជាឧទាហរណ៍ស្រាប់ប៉ុណ្ណោះទេ ៕


ប្រែ.គោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត

និទានធម្មៈ រឿងឈូករីងទឹក


និទានធម្មៈ រឿងឈូករីងទឹក

ពាក្យថា ឈូកជាឈ្មោះរុក្ខជាតិទឹកមួយប្រភេទ មានក្រអៅវែងមុជទៅក្នុងល្បាប់ភក់ ស្លឹកមានបន្ទះរាងមូលៗ ដើមស្លឹកនិងដើមផ្ការឹង មានបន្លាដុំពាស់ពេញដើម ស្លឹកនិងផ្កាដុះផុតចេញមកលើផ្ទៃទឹក ប្រពៃណីខ្មែរក៏ដូចជាប្រពៃណីអ្នករាប់អាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាមានជំនឿជឿថា ផ្កាឈូកជាផ្កាវិសេសថ្លៃថ្លា ប្រើសម្រាប់បូជាព្រះរតនត្រៃ ជាសក្ការៈវត្ថុជាទីគោរពរាប់អាន សូម្បីតែក្នុងពេលមិនមានផ្កាឈូកក្នុងដៃ អ្នកកាន់ព្រះពុទ្ធាសាសនាតែងតែធ្វើដៃប្រណមក្រពុំជារូបផ្កាជំនួស ក្រៅពីនេះ ផ្កាឈូកក៏នៅមានន័យឧបមាជំនួសចិត្តបានទៀតផង ។

ធម្មជាតិរបស់ផ្កាឈូកនោះ នឹងរីកចម្រើនធំឡើងបែកចេញជាពន្លកស្លឹក និងមានផ្កាបាន ក៏ព្រោះតែមានទឹកចិញ្ចឹមវា បើគុម្ពឈូកណាមិនមានទឹកចិញ្ចឹមដើមទេ គុម្ពឈូកនោះក៏ស្វិតស្រពោនទៅម្ដងបន្តិចៗក្នុងរយៈពេលដំបូង បើខ្វះទឹកច្រើនថ្ងៃជាប់គ្នា ក៏ក្លាយទៅជាឈូកស្ងួតខះទឹក និងត្រូវស្ងួតស្លាប់ទៅក្នុងទីបំផុតយ៉ាងប្រាកដ ។

ចិត្តរបស់មនុស្សយើង ក៏មានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងឈូកនេះដែរ គឺនឹងនៅក្នុងសភាពថោកទាប សៅហ្មង ឃោឃៅ ឬអាត្មានិយម ។ ពេលមានមេត្តា យល់ចិត្តយល់ថ្លើម ដល់គ្នានិងគ្នា ម្យ៉ាងទៀត បើខ្វះមេត្តាធម៌ដែលបានពោលមកនេះ ជាទង្វើមួយដែលគ្មានអ្នកណាមួយ មកចង់សេពគប់រាប់អានខ្លួន បើសិនជាចាស់ទុំវិញ ប្រហែលជាគ្មានអ្នកណាគេចង់មកពឹងពររកខ្លួនឡើយ ព្រោះតែសភាពខ្វះទឹកចិត្តនេះឯង ។

ក្នុងអតីត មានឧបមាភាសិតមួយបទថា បក្សីគ្មានរោម មនុស្សគ្មានចំណេះ រមែងឡើងទៅកាន់ទីខ្ពស់មិនបានប៉ុន្តែក្នុងស្ថានភាពសព្វថ្ងៃនេះ មានចំណេះតែម្យ៉ាងមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ល្មមទេ ចាំបាច់ត្រូវផ្ដល់ភាពសំខាន់ដល់ការទំនាក់ទំនង មានបក្សមានពួកជាបរិវារ បន្ថែមចូលទៅមួយទៀត ។  ដូចជាពាក្យមួយបទថា បក្សីគ្មានរោម មនុស្សគ្មានចំណេះ និងបរិវារ រមែងឡើងទៅកាន់ទីខ្ពស់មិនបាន។ បរិវារដូចបានពោលមកខាងដើម នឹងកើតនូវភាពនិយមចូលចិត្ត គោរពរាប់អាន លុះត្រាតែបុគ្គលនោះ មានមេត្តា សម្ដែងទឹកចិត្ត ចងស្ពានមេត្រីភាពជាមួយអ្នកដទៃសិន គេទើបមកទទួលក្ដីមេត្តា និងទឹកចិត្តមិត្តមេត្រីភាពតបមកវិញ ដូចពាក្យមួយឃ្លាពោលថា បរិវារមកព្រោះទឹកចិត្តមាន បរិវារគេចវៀងព្រោះទឹកចិត្តស្រុត បរិវារទៅអស់ព្រោះទឹកចិត្តស្ងួត

ព្រោះហេតុដូច្នេះ បុគ្គលសង្ឃឹមភាពរីកចម្រើនដល់ខ្លួនឯង ទើបគួរមានមេត្តា សំដែងទឹកចិត្តមេត្រីភាពចំពោះអ្នកដទៃជានិច្ច កុំមើលរំលងជាដាច់ខាត បើពុំដូច្នេះទេ អាការៈរបស់ឈូកស្ងួតទឹក នឹងរង់ចាំថ្ងៃស្វិតស្រពោនស្លាប់ទៅ ដោយមិនចាំបាច់សង្ស័យឡើយ ៕


ប្រែ.គោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត

ធម្មៈអប់រំចិត្តៈ រឿងបីសាចខ្នងវែង


ធម្មៈអប់រំចិត្តៈ រឿងបីសាចខ្នងវែង

បីសាចខ្នងវែង ជាបីសាចមួយពួក ក្នុងចំណោមបីសាចក្លែងកាយ ៦ពួកទៀត ។ ដើមហេតុដែលនាំឲ្យមានឈ្មោះថា បីសាចខ្នងវែង ដោយសារតែពេលបីសាចនេះចូលសណ្ឋិតក្នុងខ្លួនបុគ្គលណាហើយ បុគ្គលដែលត្រូវបីសាចនេះចូលសណ្ឋិត ក៏ក្លាយជាមនុស្សខ្ជិលច្រអូស ស្រពឹកស្រពន់ ដូចចាស់និយាយតគ្នាថា អាកំជិលខ្នងវែង ឬអាខ្នងវែងជំទែងស៊ីនោះឯង ។
                        
មនុស្សខ្ជិលច្រអូសនោះ ជាមនុស្សអភព្វជាមូល ពួកគេជាមនុស្សដែលមានសក្ដានុពលច្រើនយ៉ាងដូចជាមនុស្សផ្សេងៗដែរ ប៉ុន្តែដោយសារតែត្រូវសេចក្ដីខ្ជិលច្រអូសនេះមកគ្របសង្កត់ ចំណេះដឹង សមត្ថភាព  ដែលគប្បីមានគប្បីប្រើ ម្លោះហើយត្រូវពន្ធនាការចងទុកអស់ សូម្បីតែដៃនិងជើងដែលដូចជាយន្តការវិសេស ក៏បាក់ក្លបអស់កម្លាំងកំហែងរលីងរាល់ពេល សតិបញ្ញាទាំងពួង ក៏គិតលែងចេញវិលវល់ទាំងអស់ ប៉ុន្តែការគិតរកហេតុផលមកគាំទ្រ មិនចង់ធ្វើការមាន ដូចជា ថាពេលនេះក្ដៅពេក ត្រជាក់ពេក ព្រឹកពេក ល្ងាចពេក ហើយសម្រាកយករួចខ្លួនតែឯង ទៅរកសេចក្ដីសប្បាយដាក់មុខជារឿយៗ ។ គំនិតនេះ ពេលកើតឡើងហើយ ក៏ទៅជួយបន្ថែមភាពខ្ជិលច្រអូសដែលមាននៅស្រាប់ ក៏ឲ្យច្បាស់ឡើងថែមទៀត ។ តាមទំនងដូចគ្នានេះ សេចក្ដីខ្ជិលច្រអូសដែលបានកំពុងបន្ថែមនេះ ក៏វិលទៅរកកន្លែងដើមវិញ ឲ្យស្ទង់ចុះជ្រាលជ្រៅទៅទៀត មានចលនាវិលទៅយ៉ាងនេះ រកទីបញ្ចប់មិនឃើញ ។

បើយើងគិតពិចារណាឲ្យបានច្បាស់ទៅ សេចក្ដីសុខមិនមែនសេចក្ដីសប្បាយ ហើយសេចក្ដីសប្បាយ ក៏អាចមិនមែនជាសេចក្ដីសុខ ឃើញកើតមានពីមនុស្សដែលធ្វើការងារយកស្លាប់យករស់ ដែលត្រូវបោះបង់សេចក្ដីសប្បាយ ត្រូវហត់នឿយ ត្រូវត្រជាក់ក្ដៅ ប៉ុន្តែពួកគេមានសេចក្ដីសុខជាមួយការធ្វើការងារនោះបាន ។ ចំណែកមនុស្សដែលគិតតែពីស៊ីដេកៗតែម្យ៉ាង ធ្វើអ្វីមិនកើត ត្រូវប្រកាន់ថា សប្បាយ តែមិនមានសេចក្ដីសុខដូច្នោះទេ ។ មនុស្សដែលដៅលើការសប្បាយតែមួយមុខ មិនចង់ទទួលខុសត្រូវ មិនចង់ធ្វើការងារ ទើបត្រូវគិតសាជាថ្មីថា ការធ្វើយ៉ាងនេះ ជាការដើរចូលទៅរកផ្លូវនៃសេចក្ដីវិនាស មិនមែនសេចក្ដីសុខ តែមុខឆាកបិទបាំងសេចក្ដីសប្បាយខ្លះ ភាពស្រនុកស្រួលខ្លះ ភាពភ្លើតភ្លើនខ្លះ ជាគ្រឿងជន្លចិត្តតាមវិស័យល្បិចកលបីសាចខ្នងវែង ហើយបុគ្គលដែលមានសង្ឃឹមចង់រីកចំរើន ត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្នជាពិសេស

 ប្រែ.គោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត