បត់បែនឱ្យដូចជាទឹក

ឡៅ ជឺ (Lao Tzu) ពោលថា “ខ្ញុំធ្វើល្អចំពោះមនុស្សល្អ ហើយខ្ញុំក៏ធ្វើល្អចំពោះមនុស្សអាក្រក់ផងដែរ ដ្បិតសេចក្តីល្អគឺជាគុណធម៌មួយ។ ខ្ញុំទុកចិត្តមនុស្សស្មោះត្រង់ ហើយខ្ញុំក៏ទុកចិត្តមនុស្សមិនស្មោះត្រង់ផងដែរ ដ្បិតទំនុកចិត្ត គឺជាគុណធម៌មួយ”។

បណ្ឌិតជនតែងតែមានគុណធម៌ក្នុងខ្លួន ដោយមិនថាជាមួយមនុស្សល្អ ឬជាមួយមនុស្សអាក្រក់ទេ ពីព្រោះគុណធម៌មានតម្លៃខ្ពស់កប់ពពក។ មនុស្សដែលមានគុណធម៌ បើទោះបីជាទៅដល់ទីណា ជួបបញ្ហាបែបណា ឬជួបមនុស្សបែបណា ឬមានឧបសគ្គជីវិតបែបណា ក៏មនុស្សមានគុណធម៌នេះនៅតែរក្សាតម្លៃនៃគុណធម៌ជានិច្ចដែរ។ ចរិតលក្ខណៈរបស់បរមគ្រូឡៅ ជឺ គឺជាបុគ្គលនឹងធឹង នឹងនរ ជំហរកណ្តាល ប្រកាន់នូវភាពត្រឹមត្រូវស្មោះត្រង់ និងគុណធម៌ប្រចាំខ្លួន។ មនុស្សដែលរស់នៅក្នុងកាលៈទេសៈនិយម តែងតែបត់បែនតាមកាលៈទេសៈជាក់ស្តែង តែវិញ្ញូជនពុំបត់បែនក្នុងផ្លូវអាក្រក់ឡើយ។

ខ្ញុំធ្លាប់ឮបងប្អូនខ្លះនិយាយថា “មនុស្សត្រូវចេះបត់បែនឱ្យដូចជាទឹក”។ ទ្រឹស្តីនេះ គឺអ្នកប្រាជ្ញខាងយុទ្ធសាស្រ្តសង្គ្រាម ស៊ុន ជឺ (Sun Tzu) និងអ្នកប្រាជ្ញខាងធម្មជាតិនិយម ឡៅ ជឺ ជាអ្នកនិយាយ។ បើយើងបានសិក្សាពីប្រភពដើមនៃគំនិត “បត់បែនឱ្យដូចជាទឹក” នេះ យើងនឹងឃើញពីភាពខុសគ្នានៃកាលៈទេសៈ។ ទី១. អ្នកខ្លាំងខាងយុទ្ធសាស្រ្តសង្គ្រាម គឺពុំត្រូវឱ្យសៀវភៅយុទ្ធសាស្រ្តចងជើងបានឡើយ ក្នុងកាលៈទេសៈដែលកំពុងស្ថិតនៅសមរភូមិប្រយុទ្ធ (នេះជាការបកស្រាយរបស់ ស៊ុន ជឺ)។ ទី២. សិល្បៈនៃការរស់នៅក្នុងជីវិត មនុស្សត្រូវចេះរស់នៅស្របខ្លួននឹងធម្មជាតិ រស់នៅជាមួយធម្មជាតិ និងបត់បែនតាមធម្មជាតិឱ្យដូចជាលក្ខណៈរបស់ទឹក (នេះជាការបកស្រាយរបស់ ឡៅ ជឺ)។ ចំពោះឡៅ ជឺ មនុស្សត្រូវរស់នៅធ្វើខ្លួនជាបុគ្គលស្មោះត្រង់គ្រប់កាលៈទេសៈទាំងអស់ ដ្បិតភាពស្មោះត្រង់ វាជាគុណធម៌ដ៏ធំធេងបំផុតរបស់មនុស្ស។

ភារកិច្ចរបស់មនុស្សដែលបានដំណើរជីវិតមកកាន់ផែនដីនេះ គួរតែរស់នៅក្នុងជីវិតដែលមានគុណធម៌នៃភាពស្មោះត្រង់ ធ្វើជាមនុស្សល្អ និងរស់នៅប្រកបទៅដោយកិត្តិយស។ យើងពុំគួរភ័យខ្លាចក្រ ខ្លាចដាច់ពោះស្លាប់ឡើយ ដ្បិតបើត្រឹមតែមួយរស់ គឺយើងអាចរស់នៅយ៉ាងត្រឹមត្រូវបាន ដោយមិនថាស្ថិតនៅក្នុងកាលៈទេសៈសង្គមបែបណាទេ។ ក្នុងអត្ថិភាពជាមនុស្ស មនុស្សខ្លះរស់នៅជឿលើសាសនាថា “ពេលស្លាប់ទៅ យើងនឹងត្រូវកើតជានេះ ឬកើតជានោះ”។ មែនទែនទៅ ការអះអាងរបស់សាសនាមិនថាក្នុងព្រះគម្ពីរ ឬព្រះត្រៃបិដក...។ល។ គឺពុំខុសឡើយ។ ប៉ុន្តែអ្វីដែលខុសគឺយើងជាមនុស្សជាតិត្រូវដឹងថា “គ្មានសាសនាណាមួយក្តោបយកសេចក្តីពិតទាំងអស់តែម្នាក់ឯងបានឡើយ”។ នេះមានន័យថាសេចក្តីពិតទាំងឡាយដែលមានក្នុងធម្មជាតិ បានត្រូវបែងចែកទៅតាមសាសនានីមួយៗ។ ការរស់នៅក្នុងជីវិតបណ្តោះអាសន្ននេះ យើងរស់នៅធ្វើអាក្រក់ ឬល្អបែបណា វាជាជម្រើសរបស់យើង តែទណ្ឌកម្ម ឬរង្វាន់ដែលយើងនឹងទទួលបានបន្ទាប់ពីស្លាប់ វាពុំមែនជាសាសនាណាជាអ្នកផ្តល់ឱ្យឡើយ តែជាច្បាប់ចក្រវាល ច្បាប់សកល និងច្បាប់ធម្មជាតិជាអ្នកកំណត់ទាំងអស់។ បើបុគ្គលណាម្នាក់ចង់រស់នៅក្បត់អ្នកដទៃ ក្បត់មិត្តភក្តិ ក្បត់ឧត្តមគតិខ្លួនឯង ឬគាបសង្កត់អ្នកដទៃ ព្រៃផ្សៃសាហាវយ៉ាងណាក៏តាមចិត្តចុះ តែកម្មពារពិតជាមានមែន៕

“I am good to people who are good and I am also good to people who are not good because virtue is goodness. I have faith in people who are faithful and I also have faith in people who are not faithful because virtue is faithfulness.” – Lao Tzu

ប្រជាធិបតេយ្យឬសេដ្ឋកិច្ច?

លីក្វាន់ យូ (Lee Kuan Yew) លើកឡើងថា “ប្រជាជនគ្រប់ប្រទេសទាំងអស់ត្រូវការរដ្ឋាភិបាលល្អមួយ។ ប្រទេសមួយត្រូវការការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចជាមុន ហើយប្រជាធិបតេយ្យត្រូវវិវឌ្ឍតាមក្រោយ។ ក្នុងករណីខ្លះ ប្រជាធិបតេយ្យពុំបានធ្វើឱ្យប្រទេសក្រីក្ររីកចម្រើនឡើយ”។

របបប្រជាធិបតេយ្យ គឺត្រូវការការចូលរួមរបស់ប្រជាជន។ ការចូលរួមដ៏មានប្រសិទ្ធិភាពបំផុត គឺការចូលរួមប្រកបដោយចំណេះដឹង។ ការចូលរួមដែលមិនប្រកបទៅដោយចំណេះដឹង វានឹងក្លាយទៅជាអនាធិបតេយ្យ។ បើការចូលរួមដោយអនាធិបតេយ្យ គឺមានន័យថាបាត់បង់សន្តិសុខសង្គម គ្មានសណ្តាប់ធ្នប់សង្គម និងបង្កភាពវឹកវរ។ បើមានភាពវឹកវរ គឺប្រាកដជាត្រូវការកម្លាំងបង្ក្រាប។ បើប្រើកម្លាំងបង្ក្រាប វានឹងបង្ហាញរូបភាពជាការដឹកនាំតាមបែបផ្តាច់ការ។

តើនេះជាកំហុសអ្នកណា? ជាកំហុសរបស់មេដឹកនាំ ឬប្រជាជន? ការដឹកនាំដែលពុំបានគិតលើផលប្រយោជន៍ប្រជាជនជាធំ គឺនឹងធ្វើឱ្យការរស់នៅរបស់ប្រជាជនកើតក្តីក្តៅក្រហាយ។ ក្តីក្តៅក្រហាយនេះ វាពុំមែនកើតឡើងដោយឯកឯងឡើយ តែវាកើតឡើងដោយសារតែរឿង ៣យ៉ាងក្នុងសង្គម៖ ១. អំពើពុករលួយចាក់ស្រែះក្នុងប្រព័ន្នសង្គម (Corruption), ២. អំពើអយុត្តិធម៌សង្គមកើតឡើងគ្រប់ទីកន្លែង (Social Injustice), ៣. បក្សពួកនិយម គ្រួសារនិយម (Nepotism) កើតឡើងលើគ្រប់ស្ថាប័នដឹកនាំ។ ប្រជាជនដែលទើបរួចរស់ផុតពីសង្គ្រាម គឺសុំត្រឹមតែមួយរស់។ ពាក្យ “សុំត្រឹមតែមួយរស់” គឺមានន័យថា “សុខចិត្តយកសេរីភាពរបស់ខ្លួន ទៅដោះដូរនឹងសន្តិភាព”។

ពីព្រោះតែអំណាច មិនថាមេដឹកនាំប្រទេសណាទេ គឺប្រឹងប្រែងរក្សាអំណាចខ្លួនខ្លាំងណាស់។ មិនថាក្រុមរាជានិយម ឬក្រុមផ្តាច់ការ ឬក្រុមសង្គមនិយមទេ។ សម័យកាលនៃប្រទេសខ្លះ រាជានិយមប្រឹងកម្ទេចអ្នកប្រជាធិបតេយ្យចោលដើម្បីរក្សាអំណាចរាជានិយម។ របបប្រជាធិបតេយ្យ (អំណាចប្រជាជនជាធំ) គឺជាសត្រូវនៃរបបរាជាធិបតេយ្យ (អំណាចស្តេចជាធំ)។ របបកុម្មុយនិស្ត (អំណាចបក្សជាធំ) គឺជាសត្រូវនៃរបបប្រជាធិបតេយ្យ ហើយសង្គមនិយម (មូលធនជាកម្មសិទ្ធិរដ្ឋ) គឺជាសត្រូវរបស់មូលធននិយម (មូលធនជាកម្មសិទ្ធិឯកជន)។ ក្នុងសង្គមដែលមានប្រជាជនគ្មានការអប់រំ គឺត្រូវការមេដឹកនាំខ្លាំងនិងល្អម្នាក់៕

“All peoples of all countries need good government. A country must first have economic development, then democracy may follow. With a few exceptions, democracy has not brought good government to new developing countries.” – Lee Kuan Yew

អានបត្ថបទ “វិបត្តិមេដឹកនាំ” បន្ថែម៖ https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1006912966180644&id=100005858502500

កុំតូចចិត្ដនឹងខ្លួនឯងអី!!

ខណៈពេលដែលខ្ញុំបានឃើញមិត្តភក្ដិរបស់ខ្ញុំ ពាក់ស្បែកជើងថ្មីហើយស្អាត ខ្ញុំហាក់មិនពេញចិត្តនឹងស្បែកជើងខ្លួនឯងសោះ។ ប៉ុន្ដែខណៈពេលដែលខ្ញុំមិនពេញចិត្តនឹងស្បែកជើងខ្លួនឯង ខ្ញុំតែងគិតដល់អ្នកដែលអត់មានស្បែកជើងពាក់ មិនដឹងថាពួកគេកម្សត់ប៉ុនណាទៅ? ខណៈពេលដែលខ្ញុំនិយាយថា វែនតាមិនល្អមើលមិនច្បាស់ ខ្ញុំតែងស្រមៃដល់អ្នកដែលគ្មានសំណាងសូម្បីតែពាក់វែនតា ហើយត្រូវរស់នៅជាមួយភាពពិការនោះ តើពួកគេកម្សត់ប៉ុនណាទៅ?  ខណៈពេលដែលខ្ញុំ ពាក់អាវចាស់ ខ្ញុំតែងគិតថាខ្លួនឯងកខ្វក់ណាស់ ប៉ុន្ដែខ្ញុំតែងតែនឹកដល់ជនអាណាថា គ្មានផ្ទះសម្បែង គ្មានសម្លៀកបំពាក់ស្អាត គ្មានអាហារគ្រប់គ្រាន់ តើពួកគេកម្សត់ប៉ុនណាទៅ?

ត្រឡប់មកគិតឡើងវិញខ្ញុំយល់ថាខ្លួនឯង មានសំណាងណាស់។ សំណាងដែលមានគ្រួសារដ៏កក់ក្ដៅ ខណៈពេលអ្នកខ្លះកំពុងរស់ក្នុងស្ថានភាពលំបាកលំបិន បែកបាក់ព្រាត់ប្រាស់។ សំណាងដែលខ្ញុំមានអាហារហូបចុកគ្រប់គ្រាន់ ខណៈពេលមនុស្សខ្លះកំពុងអត់ឃ្លាន។ សំណាងដែលមានសម្លៀកបំពាក់ស្អាតៗស្លៀកពាក់ ខណៈពេលមនុស្សខ្លះស្លៀកពាក់ខោអាវចាស់ៗរហែករហុយ ។ សំណាងដែលខ្ញុំបានរៀនបានសូត្រមានការយល់ដឹង ខណៈពេលដែលមនុស្សខ្លះមិនចេះអក្សរ ហើយត្រូវរស់នៅជាមួយភាពអវិជ្ជា។ សំណាងដែលមានបងប្អូនសាច់ញាតិជាច្រើន ផ្ដល់ក្ដីស្រឡាញ់ ខណៈពេលដែលមនុស្សខ្លះកំពុងរស់នៅជាមួយសេចក្ដីទុក្ខ។

តើហេតុអ្វីខ្ញុំត្រូវអន់ចិត្តនឹងខ្លួនឯង? បើគិតៗទៅខ្ញុំមានសំណាងយ៉ាងនេះ ។ ខ្ញុំមិនអាចព្រោះតែស្បែកជើងគេស្អាត ហើយមិនពេញចិត្តនឹងស្បែកជើងខ្លួនឯងនោះទេ ។ ខ្ញុំក៏មិនអាចព្រោះតែម៉ូតសក់គេស្អាត ហើយខ្ញុំបែរជាមិនពេញចិត្តនឹងក្បាលខ្លួនឯងនោះដែរ។ ខ្ញុំជាខ្ញុំ ខ្ញុំខុសពីគេគឺព្រោះគេមិនមែនខ្ញុំ បើខ្ញុំដូចគេ ខ្ញុំមិនមែនខ្ញុំទេ៕

Cr. ប្រាជ្ញាជីវិត

សន្ដិភាព!!

យើងមិនចូលចិត្តស្ដាប់ពាក្យស្រែកគំហកពីនរណាម្នាក់ឡើយ ។ ប៉ុន្ដែពេលខ្លះយើងតែងតែស្រែកគំហកដាក់អ្នកដទៃម្ដងម្កាល ។ យើងមិនចង់ស្ដាប់ពាក្យស្ដីបន្ទោសទេ រាល់ពេលដែលយើងធ្វើអ្វីខុស។ ប៉ុន្ដែយើងតែងស្ដីបន្ទោសអ្នកដទៃ នៅពេលដែលយើងឃើញគេធ្វើខុស។ យើងមិនចង់ឲ្យគេធ្វើដាក់យើងទេរាល់អ្វីដែលយើងមិនចូលចិត្ត។ ប៉ុន្ដែមានពេលខ្លះយើងក៏បានធ្វើរឿងដែលយើងមិនចូលចិត្ត ដាក់អ្នកដទៃ។ ធម្មតាទេ មនុស្សកើតមកគឺស្ពាយកំហុសមកជាមួយទៅហើយ គ្មាននរណាម្នាក់មិនចេះខុសនោះទេ។ 

ប៉ុន្ដែទាស់ត្រង់ថា តើយើងអាចមានភាសាសន្ដិភាពក្នុងបេះដូងដែរឬទេ ។ ដូចជាការណែនាំលើកទឹកចិត្ត ជាជាងការស្ដីបន្ទោស។ ការនិយាយគ្នាដោយសន្ដិភាព ដោយការគោរពឲ្យតម្លៃរវាងគ្នានឹងគ្នា ជាជាងការស្រែកគំហក។ ការចេះជួយទុក្ខធុរៈគ្នាទៅវិញទៅមក ជាជាងគំនិតអាត្មានិយម។ ចេះមានមេត្តាធម៌ចំពោះគ្នា ក្នុងភាពជាមនុស្សដូចគ្នា ជាជាងការច្រណែនឈ្នានីសគ្នា។ បើអាចធ្វើបាន នោះការរស់នៅប្រាកដជាល្អខ្លាំងណាស់។ ព្រោះការគោរពឲ្យតម្លៃដោយស្មើភាពគ្នា វាគឺជាវប្បធម៌នៃសន្ដិភាពជីវិត ហើយមានតែប្រកាន់យកវប្បធម៌សន្ដិភាពប៉ុណ្ណោះ ទើបការរស់នៅមានសេចក្ដីសុខ៕

Cr. ប្រាជ្ញាជីវិត

ធ្វើខ្លួនឱ្យធំជាងបញ្ហា

“ក្នុងជីវិតរស់នៅ ១០០ភាគរយ តែងមាន១០ភាគរយ គឺជាបញ្ហាដែលកើតឡើងចំពោះយើង ហើយ ៩០ភាគរយទៀត គឺដំណោះស្រាយដែលយើងត្រូវតបតចំពោះបញ្ហាវិញ”។

ជាច្បាប់ធម្មជាតិ អ្នកខ្លាំងតែងឈ្នះអ្នកខ្សោយ, ខ្លាំងគឺរស់ តែខ្សោយគឺស្លាប់, ខ្លាំងគឺឈ្នះ តែខ្សោយគឺចាញ់, ខ្លាំងគឺស្តេច តែខ្សោយគឺចោរ។ ចូរធ្វើជាចំណែកនៃដំណោះស្រាយ តែកុំធ្វើជាចំណែកនៃបញ្ហា។ ចូរតែរៀនធ្វើជាអ្នកខ្លាំង តែកុំធ្វើជាអ្នកខ្សោយ។ ចូរធ្វើជាអ្នកសង្គ្រោះ តែកុំធ្វើជាជនរងគ្រោះ។

ដើម្បីឈ្នះ យើងត្រូវធ្វើខ្លួនឱ្យធំជាងបញ្ហាជានិច្ច។ បើបញ្ហាជាលេខ១០ យើងត្រូវតែជាលេខ២០។ បើបញ្ហាជាដុំដី យើងត្រូវតែជាដុំថ្ម។ បើបញ្ហាជាដែកគោល យើងត្រូវធ្វើជាញញួរ។ បើបញ្ហាជាស្តេច យើងត្រូវតែជាអាទិទេព។

ក្នុងជីវិត មិនសំខាន់ថាបញ្ហាកើតឡើងអាក្រក់បែបណានោះទេ តែសំខាន់ថាតើយើងមានចិត្តស្ងប់តបតចំពោះបញ្ហាបែបណា។ គ្រប់យ៉ាងនឹងមិនអីទេ។ គ្រប់យ៉ាងគឺធម្មតាជានិច្ច។ គ្រប់យ៉ាងល្អជានិច្ច៕

ភាពងាយស្រួលនៃជីវិតគឺសក្ដានុពល

មានគេសួរខ្ញុំថា " តើធ្វើការដើម្បីរស់ ឬរស់ដើម្បីធ្វើការ? " ខ្ញុំឆ្លើយថា: " បើខ្ញុំរស់ដើម្បីធ្វើការ ខ្ញុំនឹងធ្វើការដើម្បីរស់ តែបើខ្ញុំរស់ដើម្បីបុព្វហេតុជីវិត ខ្ញុំនឹងធ្វើការដើម្បីបុព្វហេតុជីវិត "។ ជីវិត បើគ្រាន់តែដើម្បីរស់ វាពិតជាមិនស្មុគស្មាញច្រើនទេ ប៉ុន្ដែបើចង់រក្សាជីវិតឲ្យបានល្អដើម្បីបុព្វហេតុ នោះទើបជាការពិបាក។ រស់ដើម្បីបុព្វហេតុ មិនពិបាកទេ តែបើរស់ដោយបញ្ញាទើបជារឿងពិបាក។ រស់ដោយបញ្ញាមិនពិបាកទេ តែការបើកបេះដូងឲ្យធំ ទទួលយកគ្រប់រសជាតិនៃរបត់ជីវិត ហើយធ្វើការកែប្រែជោគវាសនា នោះទើបជារឿងពិបាក ព្រោះជីវិតគឺត្រូវការការរៀនសូត្រ និងការឆ្លងកាត់ដែលជាមេរៀនពុំមានទីបញ្ចប់។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក john f. Kenndy បាននិយាយថា " ចូរយើងកុំបន់ស្រន់សុំជីវិតដែលងាយស្រួល យើងគួរតែបន់ស្រន់សុំឲ្យខ្លួនឯងក្លាយជាមនុស្សខ្លាំង "។ ជីវិតពុំមានរឿងងាយស្រួលច្រើនទេ ក៏ប៉ុន្ដែយើងតែងតែចង់បានភាពងាយស្រួលច្រើនជាងភាពលំបាក។ ប៉ុន្ដែការពិត ភាពខ្លាំងនៃសក្តានុពលខាងក្នុងទៅវិញទេ ដែលអាចធ្វើឲ្យយើងមានលទ្ធភាពគេចចេញពីភាពលំបាក ឬរបត់អួរអាប់នៃជីវិត។ អ្នកវេជ្ជាសាស្ត្រ អាលប៊ឺត អាញ់ស្តាញ់ ពោលថា " ចូរកុំធ្វើជាមនុស្សដែលត្រឹមតែជោគជ័យ ចូរព្យាយាមធ្វើជាមនុស្សដែលមានតម្លៃ " ចូរកុំធ្វើជាមនុស្សធ្វើការដើម្បីរស់ ចូរធ្វើជាមនុស្សធ្វើការដើម្បីសាងតម្លៃជីវិត៕

Cr. Sun Veasna

អតីតកាល

ពុំមានការជួបជុំណា ដែលមិនបែកនោះទេ។ ទោះបីយើងជាគ្រួសារបងប្អូនដំបូលតែមួយ ចុងក្រោយយើងនៅតែបែកមានគ្រួសាររៀងខ្លួន។ ទោះបីយើងជាមិត្តភក្ដិជិតស្និទ្ធ រៀនជាមួយគ្នា ធ្វើការជាមួយគ្នាជាច្រើនឆ្នាំ ចុងក្រោយក៏នៅតែត្រូវព្រាត់បែក ស្វែងរកគោលដៅជីវិតរៀងៗខ្លួន។ ចុងបញ្ចប់នៃការជួបជុំ គឺសល់តែភាពអាលោះអាល័យ អារម្មណ៍នឹងរឭក ហើយពេលវេលាដ៏រីករាយកាលពីមុន ក៏ចាប់ផ្ដើមរសាត់ទៅកាន់តែឆ្ងាយទៅៗ ឆ្ងាយរហូតដល់ដោយគ្មានថ្ងៃវិលវិញ។

ដើមឈើដែលអាចជ្រកម្លប់បាននៅថ្ងៃនេះ គឺវាត្រូវបានដាំដោយមនុស្សជំនាន់មុន។ ពេលខ្លះយើងតែងតែមានអារម្មណ៍អរគុណដល់ពួកគេ ដែលបានដាំដើមឈើដ៏ធំ និងផ្ដល់ម្លប់ត្រជាក់បែបនេះ។ ដើមឈើនោះ គឺប្រៀបដូចជាការដូអនុស្សាវរីយ៍មួយដែលមនុស្សជំនាន់មុនបន្សល់ទុកឲ្យអ៊ីចឹង។ អនុស្សាវរីយ៍ល្អៗដែលអាចចងចាំមកដល់ថ្ងៃនេះ គឺវាត្រូវបានបង្កើតដោយដំណើរជីវិតរបស់យើងកាលពីមុន។ ពេលខ្លះ យើងតែងតែនិយាយក្នុងចិត្តថា អរគុណមនុស្សល្អៗកាលពីមុន ដែលធ្លាប់ចូលមកក្នុងជីវិតយើង បង្កើតអនុស្សាវរីយ៍ល្អៗឡើងមក។ ពេលខ្លះ ផ្ទៃមុខដ៏ក្រៀមក្រំរបស់យើង ក៏អាចញញឹមបានដោយមិនដឹងខ្លួន ឬស្រក់ទឹកភ្នែក ពេលនឹកឃើញរឿងល្អៗកាលពីមុន។

អតីតមិនវិលវិញ ប៉ុន្ដែពេលខ្លះអតីតកាលក៏ជាកម្លាំងចិត្តជំរុញយើងឲ្យទៅមុខទៀតដែរ។ ខួរក្បាលគ្មានប៊ូតុងលុបទេ មិនថាល្អអាក្រក់ វាជាការចងចាំ។ រឿងល្អៗដែលយើងឧស្សាហ៍រម្លឹក គឺប្រៀបដូចសួនផ្កាដែលយើងបានដាំក្នុងចិត្ត។ មិនថារឿងកន្លងទៅល្អឬអាក្រក់ប៉ុនណា ចុងក្រោយវានឹងកប់ទៅជាមួយយើងនៅថ្ងៃណាមួយ។ អតីតជារឿងកន្លងហួស រម្លឹកម្ដងៗបានហើយ ព្រោះយើងមិនអាចវិលទៅរស់នៅទីនោះម្ដងទៀតទេ។ ទុកកំហុសជាមេរៀន ទុករឿងល្អជាអនុស្សាវរីយ៍។ ម្សិលមិញជាថ្ងៃនេះ ស្អែកក៏ជាថ្ងៃនេះ ចំណែកថ្ងៃនេះគឺជាពេលនេះ ត្រូវរស់ថ្ងៃនេះឲ្យបានល្អ៕

Cr. Sun Veasna

គ្មានសត្រូវគឺជាមាគ៌ានៃសេចក្ដីសុខ

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក អាប្រាហាម លីន ខូន ពោលថា “Destroy my enemies when I make them my friends” អ្នក​ណា​ក៏​ដោយ​សុទ្ធ​តែ​ជា​មិត្ត​នឹង​យើង​ប្រ​សិន​បើ​យើង​រាប់​អាន​គេ​ជា​មិត្ត​ ហើយ​បញ្ចប់​ភាព​ជា​សត្រូវ​។​ ការ​មិន​ចង់គំនុំ​ ហើយ​យក​សត្រូវ​ជា​មិត្ត​នោះ​យើង​នឹង​យក​ឈ្នះ​ចិត្ត​គេ។​

ប្រធានាធិបតីទី០១ អាហ្វ្រិកខាងត្បូង លោក នេលសុន មេនដេឡា (Nelson Mandela) ក៏បានរំឮកផងដែរថា “ប្រសិនបើអ្នកចង់សាងសន្តិភាព ជាមួយនឹងសត្រូវ អ្នកត្រូវតែធ្វើការជាមួយពួកគេ ព្រោះក្រោយមកទៀតសត្រូវទាំងនោះ នឹងក្លាយជាមិត្តរបស់អ្នកវិញ”។

ព្រះពុទ្ធត្រាស់សម្ដែងថា "សត្រូវដ៏សាហាវបំផុត គឺខ្លួនឯង ពុំមានការឈ្នះណាដែលប្រសើរជាងការឈ្នះខ្លួនឯងនោះទេ" យើងអាចឈ្នះអ្នកដទៃបានគ្រប់ពេល ប៉ុន្ដែការចាញ់ចិត្តខ្លួនឯងគឺជាគ្រោះថ្នាក់ធំបំផុត ។ ការឈ្នះលើខ្លួនឯង គឺសំដៅដល់ការអប់រំចិត្តឲ្យបានល្អ ការចាញ់ចិត្តខ្លួនឯង គឺសំដៅដល់ការបណ្ដោយចិត្តឲ្យដឹកនាំខ្លួនឯង ។ លះបង់ភាពស្អប់ខ្ពើម លះបង់គំនិតបៀតបៀនចងគំនុំ ធ្វើចិត្តឲ្យបរិសុទ្ធ ទើបជាសេចក្ដីស្ងប់ដ៏ប្រសើរ ហើយក៏ពុំមានសេចក្ដីសុខណា ស្មើនឹងសេចក្ដីស្ងប់ដែរ។

ប្រវត្តិនៃការប្រតិបត្តិវិបស្សនា

ការប្រតិបត្តិវិបស្សនានៅសម័យពុទ្ធកាល

ប្រវត្តិនៃការប្រតិបត្តិវិបស្សនានៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា នេះមានតាំងតែពីព្រះអង្គស្វែងរកនូវសច្ចធម៌ ដើម្បីត្រាស់ដឹងជាព្រះពុទ្ធ គឺព្រះអង្គធ្វើសមាធិទូន្មានកាយ និងទូន្មានចិត្តដោយសេចក្តីព្យាយាមដ៏អស្ចារ្យ ព្រោះព្រះអង្គជាមនុស្សសុទ្ធសាធ ចាប់បដិសន្ធិក្នុងត្រកូលអភិជន។ ព្រះអង្គពុំមែនជាអាទិទេព ពុំមែនជាតួអង្គអវតា ពុំមែនជាព្រះព្រហ្ម ព្រះឥសូរ ព្រះវិស្ណុ ឬ ព្រះបរមទេព្តា មិនចេះស្លាប់នោះឡើយ។ ព្រះអង្គជាមនុស្សរស់នៅក្នុងសង្គមមនុស្ស ហើយបានប្រើវីរិយភាពយ៉ាងខ្លាំងក្លារហូតបានត្រាស់ដឹងសព្វនូវបញ្ហាមនុស្ស ហើយបានអប់រំណែនាំមនុស្សឲ្យស្គាល់ល្អអាក្រក់ សុខទុក្ខ បុណ្យបាប គ្រប់បែបយ៉ាង។ ព្រះពុទ្ធបរិនិព្វានមែនពិត ប៉ុន្តែទស្សនទ្រឹស្តី ឬធម៌របស់ព្រះអង្គនៅគង់វង្ស ស្ថិតស្ថេរ ហើយត្រូវបានអនុវត្តរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។ ហេតុនេះហើយបានជាមានក្នុងព្រះត្រៃបិដក ព្រះអង្គបានសំដែងរឿងរ៉ាវជាច្រើនទុកសម្រាប់បរិស័ទរបស់ព្រះអង្គ នាំគ្នាគោរពប្រតិបត្តិឲ្យបានសេចក្តីចម្រើន ផុតចាកអំពីសេចក្តីទុក្ខគ្រប់យ៉ាង។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់គង់ក្នុងប្រាសាទរបស់ ឧបាសិកាវិសាខាមិគារមាតា ក្នុងបុព្វារាមជិតក្រុងសាវត្ថី ជាមួយនិងសាវកជាថេរៈ ដែលមានកេរ្តិឈ្មោះល្បីល្បាញគឺ៖ ព្រះសារីបុត្ត ព្រះមហាមោគ្គល្លាន ព្រះមហាកស្សប ព្រះមហាកច្ចាយនៈ ព្រះមហាកោដិ្ឋតៈ ព្រះមហាកប្បិន ព្រះមហាចុន្ទ ព្រះរេវតៈ និង ព្រះអានន្ទ ព្រមទាំងព្រះថេរៈឯទៀតជាច្រើន។ សម័យនោះឯង ព្រះថេរៈទាំងឡាយតែងតែទូន្មានប្រៀនប្រដៅភិក្ខុថ្មីៗ ១០រូបក៏មាន ២០រូបក៏មាន ៣០រូបក៏មាន ៤០រូបក៏មាន។ ភិក្ខុថ្មីអម្បាលនេាះក៏បានចេះដឹងធម៌វិសេសច្រើនឡើងជាងពីពេលមុន។

សម័យនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគមានភិក្ខុសង្ឃចោមរោម ទ្រង់គង់នៅក្នុងទីវាលស្រឡះនាថ្ងៃពេញបូណ៌មីរាត្រីព្រះចន្ទពេញវង់ ជាថ្ងៃបវារណា។ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ទៅកាន់ភិក្ខុសង្ឃដែលគង់ស្ងាត់ច្រៀបថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតប្រារព្វចំពោះបដិបទានេះ តថាគតមានចិត្តត្រេកអរចំពោះបដិបទានេះ ព្រោះហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ ចូរប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាមឲ្យលើសជាងប្រមាណចុះ ដើម្បីឲ្យដល់ធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ដល់ ដើម្បីឲ្យសម្រេចធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់បានសម្រេច ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលខ្លួនមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ តថាគតនឹងរង់ចាំអ្នកទាំងឡាយក្នុងក្រុងសាវត្ថីនេះឯង រហូតដល់ ៤ខែ ជាការ រីកនៃផ្កា កុមុទ (គឺពេញបូណ៌មីខែកត្តិក)។

ភិក្ខុទាំងឡាយអ្នកនៅជនបទ កាលបានឮដំណឹងនោះហើយមកប្រជុំ គ្នាក្នុងក្រុងសាវត្ថី ដើម្បីគាល់ព្រះមានព្រះភាគ។ ព្រះថេរៈទាំងឡាយរមែងទូន្មានប្រៀនប្រដៅភិក្ខុថ្មីៗ ១០រូបក៏មាន ២០រូបក៏មាន ៣០រូបក៏មាន ៤០រូបក៏មាន។ ភិក្ខុថ្មីអម្បាលនោះ ក៏បានចេះដឹងធម៌វិសេសច្រើនឡើងជាងពីពេលមុន។

សម័យនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគមានភិក្ខុសង្ឃចោមរោម ទ្រង់គង់ក្នុងទីវាលស្រឡះ ក្នុងរាត្រីព្រះចន្ទពេញវង់ជាថ្ងៃគ្រប់ ៤ខែនៃរដូវភ្លៀង ជាទីកាលរីកនៃផ្កាកុមុទ ជាថ្ងៃឧបោសថទី ១៥ គឺពេញបូណ៌មីខែកត្តិក។ លំដាប់នោះព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ទៅកាន់ភិក្ខុសង្ឃដែលគង់ស្ងាត់ច្រៀបថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បរិស័ទនេះស្ងាត់ បរិស័ទនេះឋិតនៅក្នុងខ្លឹមសារដ៏ បរិសុទ្ធ។ ភិក្ខុសង្ឃបរិស័ទគួរដល់ការបូជា គួរដល់អាគន្តុកទាន គួរដល់ទក្ខិណាទាន គួរដល់អពា្ជលីកម្ម ជាបុញាក្ខេត្តដ៏ប្រសើររបស់សត្វលោកមានសភាពយ៉ាងណា ភិក្ខុសង្ឃបរិស័ទនេះ ក៏មានសភាពយ៉ាងនោះដែរ។ ទានតិចតួចដែលបុគ្គលឲ្យហើយ ទៅជាទានមានផលច្រើន ឬទានច្រើនដែលបុគ្គលឲ្យហើយក៏រឹងរឹតតែមានផលច្រើន ក្នុងបរិស័ទមានសភាពយ៉ាងណា ភិក្ខុសង្ឃបរិស័ទ នេះក៏មានសភាពយ៉ាងនោះដែរ។ ភិក្ខុសង្ឃបរិស័ទមានសភាពយ៉ាងណាដែលសត្វលោកបានឃើញដោយកម្រ ភិក្ខុសង្ឃបរិស័ទនេះក៏មានសភាពយ៉ាងនោះដែរ។ ភិក្ខុសង្ឃបរិស័ទមានសភាពយ៉ាងណាដែលបុគ្គលគួរស្ពាយស្បៀងដើរតាមរកមើល អស់ទីរាប់ដោយយោជន៍ ភិក្ខុសង្ឃបរិស័ទនេះក៏មានសភាពយ៉ាងនោះដែរ។

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងភិក្ខុសង្ឃនេះ តែងមានភិក្ខុជាព្រះអរហន្ត...តែងមានភិក្ខុអនាគាមី...តែងមានភិក្ខុជាសកទាគាមី... តែងមានភិក្ខុជាសោតាបន្ន...តែងមានភិក្ខុជាអ្នកប្រកបរឿយៗ នូវសេចក្តីព្យាយាមចម្រើននូវ សតិប្បដ្ឋាន ៤ សម្មប្បធាន ៤ ឥទ្ធិបាទ ៤ ឥន្ទ្រិយ ៥ ពលៈ ៥ ពោជ្ឈង្គ ៧ និងមគ្គប្រកបដោយអង្គ៨ ដ៏ប្រសើរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងភិក្ខុសង្ឃនេះតែងមានភិក្ខុជាអ្នកប្រកបរឿយៗនូវសេចក្តីព្យាយាមចម្រើននូវ មេត្តា ករុណា មុទិតា ឧបេក្ខា ចម្រើននូវ អសុភ និងចម្រើននូវ អនិច្ច សញ្ញា។

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងភិក្ខុសង្ឃនេះ មានភិក្ខុជាអ្នកប្រកបរឿយៗ នូវសេចក្តីព្យាយាមចំរើននូវអានាបាស្សតិ...។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អានាបានស្សតិដែលបុគ្គលបានចម្រើន បានធ្វើឲ្យច្រើនរឿយៗហើយ រមែងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អានាបានស្សតិដែលបុគ្គលបានចម្រើន បានធ្វើឲ្យចម្រើនរឿយៗហើយ រមែងញ៉ាំងសតិប្បដ្ឋាន ៤ ឲ្យពេញបូរិបូណ៌បាន។ សតិប្បដ្ឋាន ៤ ដែលបុគ្គលបានចម្រើន បានធ្វើឲ្យច្រើនរឿយៗហើយ រមែងញ៉ាំងពោជ្ឈង្គ៧ ឲ្យពេញបូរិបូណ៌បាន។ ពោជ្ឈង្គ៧ ដែលបុគ្គលបានចម្រើន បានធ្វើឲ្យច្រើនរឿយៗ ហើយរមែងញ៉ាំវិជ្ជា និងវិមុត្តិឲ្យពេញបរិបូណ៌បាន។

សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន។ គ្រានោះឯងព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ពុទ្ធដំណើរចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថី ដើម្បីបិណ្ឌបាត ចំណែកព្រះរាហុលក៏ប្រដាប់បាត្រចីវរ ដើរតាមក្រោយៗព្រះមានព្រះភាគ។ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ឆ្មៀងព្រះភក្ត្រត្រាស់ទៅកាន់រាហុលថា ម្នាលរាហុល រូបឯណានីមួយ ខាងក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ឧត្តមក្តី ក្នុងទីឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តី ជាអតីត អនាគត បច្ចុប្បន្នក្តី រូបទាំងអស់នោះគ្រាន់តែជារូប អ្នកគប្បីឃើញដោយប្រាជ្ញាដ៏ប្រពៃ តាមសេចក្តីពិតដូចនេះ នុះមិនមែនរបស់អញ អញមិនមែនជានុះ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញ។ ព្រះរាហុល ក្រាបបង្គំទូលសួរថា បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ ចំពោះតែរូបមួយទេឬ? ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់តបថា ទាំងរូប ទាំងវេទនា ទាំងសញា ទាំងសង្ខារ ទាំងវិញាណ ដូចគ្នា។

គ្រានោះឯង ព្រះរាហុលគិតថា ថ្ងៃនេះនរណាហ្ន៎ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ប្រទានឱវាទផ្ទាល់ ហើយនឹងចូលទៅកាន់ស្រុកដើម្បីបិណ្ឌបាត ដូចនេះលោកក៏ត្រឡប់ថយក្រោយ ហើយចូលទៅគង់ពត់ភ្នែនតម្រង់កាយឲ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីឆ្ពោះទៅរកកម្មដ្ឋានទៀបគល់ឈើមួយដើម។ គាប់ជួនព្រះសារីបុត្តបានឃើញព្រះរាហុលកំពុងអង្គុយពត់ភ្នែន ក៏ប្រាប់ឲ្យចម្រើនអានាបានស្សតិ ម្នាលរាហុលព្រោះថា អានាបានស្សតិដែលបុគ្គលចម្រើនហើយធ្វើឲ្យច្រើនរឿយៗហើយ រមែងមានផលច្រើនមានអានិសង្សច្រើន។

អត្ថបទ ស្រង់ពីសៀវភៅ វិធីប្រតិបត្តិ វិបស្សនា នៅកម្ពុជា៖ រៀបរៀងដោយ

( ព្រះសាសនមុនី ហ៊ឹម ប៊ុនធឿន ធម្មត្ថេរោ ជាប្រធានពុទ្ធមណ្ឌលវិបស្សនាធុរៈ កម្ពុជា)

មានជីវិតគឺមានតម្លៃ

ទោះបីជាផែនដីមានកន្លែងខ្លះកខ្វក់មែន ប៉ុន្ដែទោះបីកខ្វក់ប៉ុនណា ក៏ព្រះអាទិត្យនៅតែរះបំភ្លឺគ្រប់ទីកន្លែងដោយពុំរើសអើង ។ ព្រះអាទិត្យនៅតែជាព្រះអាទិត្យ ទោះបីជះពន្លឺទៅកន្លែងកខ្វក់ ក៏ព្រះអាទិត្យមិនប្រលាក់ដែរ ។ គ្រាប់ពេជ្រ ទោះបីបោះចូលភក់ជ្រាំ ក៏វានៅតែជាគ្រាប់ពេជ្រដដែល ។

យើងក៏មានតម្លៃមិនខុសពីពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងដុំពេជ្រនោះដែរ ។ គ្រាន់តែពេលខ្លះ យើងភ្លេចឲ្យតម្លៃខ្លួនឯង ។ កាលៈទេសៈខ្លះ របត់ជីវិតខ្លះបានរុញច្រានយើងទៅកន្លែងដែលយើងមិនចង់ទៅ ។ បាននាំយើងទៅជួបរឿងដែលយើងមិនចង់ជួប ។ ប៉ុន្ដែទោះបីជីវិតយ៉ាប់យ៉ឺនយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រសិនបើយើងបោះបង់តម្លៃខ្លួនឯង នោះយើងនឹងក្លាយជាចំណែកនៃភក់ជ្រាំជីវិត ។ ប៉ុន្ដែបើយើងនៅតែឲ្យតម្លៃខ្លួនឯង នោះយើងនឹងក្លាយជាដុំពេជ្រដែលមានតម្លៃជារៀងរហូត ។

ជីវិតយើងគឺមានតម្លៃ ហើយតម្លៃរបស់យើងសម្រាប់យើងគឺត្រូវតែថ្លៃបំផុត ។ អ្នកដទៃអាចឲ្យពិន្ទុយើងតាមការយល់ឃើញ ប៉ុន្ដែយើងត្រូវឲ្យពិន្ទុខ្លួនឯងឲ្យបានខ្ពស់ជានិច្ច ។ ប៉ុន្តែបើយើងមើលស្រាលខ្លួនឯង អ្នកដទៃក៏គេមើលងាយទៅតាមហ្នឹងដែរ៕

Cr. Sun Veasna

ចេះស្រឡាញ់ត្រូវចេះថែ

ពាក្យថាប្ដីប្រពន្ធ គឺមានន័យថារាងកាយពីរចិត្តមួយ ។ ការមានពលីកម្មចំពោះគ្នាទៅវិញទៅមក ហៅថាក្ដីស្រឡាញ់ ។ ស្រឡាញ់ជាពាក្យខ្លី គឺមានន័យថាមេត្តា។ ចេះលើកលែង តែចេះកែតម្រូវ ។

ជីវិតគ្រួសារ ប្រៀបដូចមនុស្សមួយក្រុមជិះទូកតែមួយ ត្រូវចេះអប់រំណែនាំគ្នា(ចេះមេត្ដា) ចេះស្ដាប់គ្នា ចេះជួយចូកជួយចែវ(ចេះជួយគ្នា) ចេះមើលថែការពារ(គ្រួសារ) ចេះគោរព ចេះឲ្យតម្លៃ ។ ទូកអាចអណ្ដែត អាស្រ័យអ្នកជិះចេះសាមគ្គីគ្នា គ្រួសារអាចមានសុភមង្គល អាស្រ័យសមាជិកចេះមានមេត្តាចំពោះគ្នា ។

ការយកចិត្តទុកដាក់ ចំពោះមនុស្សដែលយើងស្រឡាញ់ គឺប្រៀបដូចជាការថែសួនច្បារ គឺមានតែប្រើក្ដីស្រឡាញ់ និងការយកចិត្តទុកដាក់ថែរក្សាទេ ទើបសួនច្បារអាចមានបរិយាកាសស្រស់ស្អាតបានយូរអង្វែង ហើយមានតែការយកចិត្តទុកដាក់ផ្ដល់ភាពសំខាន់ចំពោះគ្នា និងការផ្ដល់មេត្តាទៅវិញទៅមកប៉ុណ្ណោះ ទើបជីវិតគ្រួសារអាចមានសុភមង្គលយូរអង្វែងបាន ៕

Cr. ប្រាជ្ញាជីវិត

រឿងពីមុន

ពីមុនខ្ញុំជាមនុស្សដែលចំណាយពេលភ័យខ្លាចខ្វាយខ្វល់ថាគេនឹងបោះបង់។ ទីបំផុតការភ័យខ្លាចនោះវាក៏កើតឡើង។ គេបានបោះបង់ខ្ញុំចោល...! មេរៀនពីការឈឺចាប់មួយនោះវាធ្វើឲ្យខ្ញុំរកឃើញខ្លួនឯងថាជានរណា។ រហូតមកដល់ពេលនេះ ទើបខ្ញុំចាប់ផ្ដើមគិតឃើញថាខ្ញុំមិនគួរចំណាយពេលវេលាទៅភ័យខ្លាចលើរឿងទាំងនោះទេ។ ម្ដេចបានជាខ្ញុំនឹកមិនឃើញថាត្រូវធ្វើជាមនុស្សម្នាក់ដែលគេខ្លាចនៅក្នុងការបាត់បង់ខ្ញុំ។ បើខ្ញុំមានតម្លៃគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់គេ គេនឹងយកចិត្តទុកដាក់លើខ្ញុំច្រើនជាងនេះ ប៉ុន្តែតម្រូវការរបស់គេគ្មានថ្ងៃគ្រប់គ្រាន់ទេ។ អ៊ីចឹងហើយក្រោយពីបានឆ្លងកាត់មេរៀនមួយនោះ ខ្ញុំក៏ចាប់ផ្ដើមមើលឃើញពីតម្លៃខ្លួនឯងកាន់តែច្រើន។ ខ្ញុំស្រលាញ់ខ្លួនឯងខ្លាំង នៅពេលដែលគ្រប់របត់ជីវិតបត់បែនប្ដូរផ្លាស់មិនឈប់ ខ្លួនឯងក៏នៅតែជាទីពឹងរបស់ខ្លួនរហូតមក។

ខ្ញុំធ្លាប់យំដោយស្ងៀមស្ងាត់ ហើយក៏ធ្លាប់យកភាពស្ងៀមស្ងាត់នេះមកគិតឡើងវិញអំពីរឿងរ៉ាវដែលជីវិតនេះបានឆ្លងកាត់មក។ ខ្ញុំគោរពខ្លួនឯងត្រង់កាលដែលអ្នកដទៃគេមើលមិនឃើញតម្លៃអ្វីសោះចំពោះខ្ញុំ ប៉ុន្តែខ្ញុំបែរជាផ្ដល់តម្លៃឲ្យខ្លួនឯងច្រើនលើសលប់។ ខ្ញុំគោរពត្រង់ដែលគេចាកចេញទៅដោយមិនស្ដាយស្រណោះចំពោះវត្តមានខ្ញុំ ប៉ុន្តែខ្ញុំបែរជាជ្រើសរើសយកបំណែកនៃការឈឺចាប់ទាំងឡាយមកផ្ដុំគ្នាសាងបង្កើតនូវអ្វីជាច្រើនដែលមានតម្លៃសម្រាប់មនុស្សជុំវិញខ្លួន។ ខ្ញុំគោរពដែលខ្ញុំមិនបានជ្រើសរើសយកផ្លូវស្លាប់ព្រោះមនុស្សដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំឈឺចាប់ ប៉ុន្តែខ្ញុំបានប្រឹងប្រែងរស់នៅដើម្បីមនុស្សដែលបានផ្ដល់ក្ដីស្រលាញ់យ៉ាងច្រើនចំពោះខ្ញុំ។

អរគុណមនុស្សគ្រប់គ្នាសម្រាប់គ្រប់យ៉ាងដែលយើងឆ្លងកាត់មកជាមួយគ្នា។ មនុស្សដែលចាកចេញទៅនោះក៏បានទុកនូវមេរៀនល្អៗសម្រាប់ជីវិតខ្ញុំ។ ខ្ញុំមិនដឹងទេ ថាបើគ្មានរឿងនៅថ្ងៃនោះកើតឡើង តើខ្ញុំនឹងមានថ្ងៃនេះដែរឬអត់? អរគុណមនុស្សដែលបានយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះសុខទុក្ខរបស់ខ្ញុំរហូតមក។ ខ្ញុំគិតមិនដល់ទេថាប្រសិនបើគ្មានការផ្ដល់កម្លាំងចិត្តពីអ្នកគ្រប់គ្នា ខ្សែជីវិតនេះវានឹងរសាត់អណ្ដែតទៅមុខយ៉ាងដូចម្ដេច។ អរគុណចំពោះខ្លួនឯងផងដែរ ដែលចេះអត់ធ្មត់ ហើយអាចរៀនសូត្រពីកំហុសជាច្រើនក្នុងអតីកាល និងប្រឹងរស់រហូតដល់ថ្ងៃនេះ...៕

Cr. កូន ចាបមាស

សាកល្បងបរាជ័យ

ប្រសិនយើងមិនធ្លាប់បរាជ័យនោះទេ នោះប្រហែលយើងមិនដែលបានធ្វើអ្វីធំដុំនោះទេ ពេលយើងបរាជ័យលើកិច្ចការអ្វីមួយដែលយើងបានព្យាយាមអស់លទ្ឋភាពហើយនោះ វាក៏ស័ក្ដិសមជាងការដែលយើងមិនបានយកចិត្តទុក្ខដាក់នោះដែរ។ រាល់លើកដែលយើងបរាជ័យ ឲ្យតែយើងទទួលស្គាល់និងយល់ពីវា ខ្ញុំគិតថាយើងនឹងមានឱកាសជោគជ័យកាន់តែច្រើនទៅវិញ ហើយខ្ញុំកម្រឃើញមានមនុស្សដែលមានស្នាដៃជោគជ័យធំៗណាម្នាក់ដែលមិនធ្លាប់ជួបការបរាជ័យក្នុងមួយឆាកជីវិតណាស់។ មនុស្សដែលចង់បានតែភាពជោគជ័យ ហើយខ្លាចភាពបរាជ័យ គាត់មុខតែមិនអាចចាប់ផ្តើមធ្វើអ្វីឲ្យបាននោះឡើយ គឺគាត់រវល់តែខ្លាចថាខ្លួនឯងចាញ់ ខ្លាចខ្លួនឯងអន់ និង ខ្លាចខាតបង់ជាដើម។ ការពិតណាស់ គ្រប់យ៉ាងដែលអស្ចារ្យសុទ្ធតែមានតម្លៃដែលយើងត្រូវចំណាយដើម្បីទទួលបានវា តម្លៃនោះមិនប្រាកដថា ត្រូវបានកំណត់ស្មើរគ្នាសម្រាប់មនុ​ស្សគ្រប់គ្នា និងមិនប្រាកដថាតម្រូវឲ្យបង់ជាទឹកប្រាក់នោះឡើយ។ ពេលខ្លះតម្លៃនៃភាពជោគជ័យដែលយើងចង់បាន​គឺតម្រូវឲ្យយើងទូទាត់វាជាមួយភាពបរាជ័យនេះផងក៏ថាបាន។

Cr. Leanghong Oeng

គេលែងចង់គិតហើយ? ...

គេលែងចង់គិតហើយរឿងដាំបន្លែក្នុងផ្ទះ តែគេចង់គិតរកតែលុយដើម្បីទិញបន្លែពីផ្សារ។

គេលែងចង់គិតហើយរឿងចិញ្ចឹមមាន់ទា ជ្រូកក្នុងផ្ទះ តែគេគិតសុខចិត្តហូបសាច់ផ្សំថ្នាំពីផ្សារ។

គេលែងចង់គិតហើយរឿងជួយគ្នាក្នុងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ តែគេគិតខ្លាចមានរឿងដល់ខ្លួនគេ ហើយសុខចិត្តដើរចេញទុកឲ្យស្លាប់។

គេលែងចង់គិតហើយរឿងធ្វើរបងបង្គោលញាតិ តែគេគិតចង់ត្រឹមធ្វើរបងបង្គោលឈើ ឬថ្ម។

គេលែងចង់គិតហើយរឿងស្ទូងស្រូវល្មមហូប តែគេគិតថាព្រោះស្រូវឲ្យច្រើនដើម្បីលក់ដោះបំណុល ហើយរត់ទៅធ្វើការងារមិនទៀងទាត់ផ្សេងទៀត។

គេលែងចង់គិតហើយរឿងសីលធម៌ គុណធម៌ តែគេគិតតែរឿងល្បិចកុហកច្រើនរៀងរហូតដើម្បីចំណេញតិចតួចរៀងរហូត។

គេលែងចង់គិតហើយរឿងកីតម្បាញ ក្រម៉ា សូត្រ ត្បាញកន្ទេល ធ្វើទ្រូ ធ្វើរទេះ មួក ចម្លាក់ ស្មួន... តែគេគិតថា របស់កូរ៉េល្អ របស់ថៃជាប់បានយូរ របស់ជប៉ុន ខ្លាំងហើយធន់។

គេលែងចង់គិតហើយរឿងសាងទំនាក់ទំនងដោយការផឹកតែប៉ុន្តែគេគិតថាបើចង់រាប់អានគ្នាត្រូវដាក់មួយកេស(១លីត្រ)។

គេលែងចង់គិតហើយរឿងនិទានរឿងឲ្យកូនស្ដាប់? តែគេគិតទិញទូរទស្សន៍ដើម្បីឲ្យទូរទស្សន៍និទានរឿង ច្រៀងចម្រៀង និង បង្ហាញសកម្មភាពចម្លែកៗ ឬទិញទូរសព្ទដៃទំនើបឲ្យកូនចុចលេង។

គេលែងចង់គិតហើយរឿងទឹកដីដ៏ថ្លៃ តែគេចង់គិតរឿងទឹកដោះដ៏ថ្លៃ។

គេលែងចង់គិតហើយរឿង យល់សប្ដិកែគ្រោះ តែគេគិតរឿងយល់សប្ដិកែលេខ ថាចាក់លេខប៉ុនា្មនឲ្យផ្ងារជើងមេ។

គេលែងចង់គិតហើយរឿងធ្វើអំពើល្អដល់មនុស្សគ្រប់គ្នារាល់ថ្ងៃ តែគេគិតថា យកចង្ហាន់ទៅវត្តធ្វើបុណ្យតែពេលធ្វើបុណ្យក៏បាន។

គេលែងចង់គិតហើយរឿងភាសាជាតិនិយម តែគេគិតថា កូនខ្ញុំត្រូវរៀនជាមួយគ្រូបរទេសតាំងពីអាយុ៣ឆ្នាំ។ ....

សម័យកាលប្រែប្រួលច្របូកច្របល់...មើលទៅ នៅសល់តែព្រះអាទិត្យទេដែលពុំទាន់រះពីទិសខាងលិច។

ឱ...! ជាតិនិយម សីលធម៌គុណធម៌និយម ភាតរភាពនិយម សាមគ្គីនិយម...អ្នកកំពុងតែចាកឆ្ងាយបន្តិចម្ដងៗពីព្រលឹងនៃមនុស្សហើយមែនទេ? គេលែងចង់គិតហើយមែនទេ?

25/09/2018

Cr. Vannak leam

ផែនដីនេះធំពេកហើយ

ផែនដី​នេះ​ធំ​ពេក​ហើយ​មែន​ទេ? ធំ​រហូត​ដល់​ខ្ញុំ​មិន​អាច​រក​មនុស្ស​ល្អ​ម្នាក់បាន​។

ប្រហែល​ផែន​ដី​នេះ​ធំ​ពេក ឬ​ក៏​វិល​យឺត​ពេក​ទើប​កន្លង​ផុត​យូរ​ហើយ​ខ្ញុំ​នៅ​តែ​មិន​អាច​រក​មនុស្ស​ដែល​សម​បំណង​ម្នាក់​បាន។ ត្រូវ​ហើយ​ក្នុង​លោក​នេះ​មាន​មនុស្ស​ច្រើន​ណាស់ តែ​ហេតុអី្វ​បាន​ជា​ខ្ញុំ​ចេះ​តែ​ជួប​មនុស្ស​ដែល​គ្រាន់​តែ​ចូល​មក​លេង​សើច​នឹង​ជីវិត​ខ្ញុំ​បែប​នេះ។ លើស​ពី​នេះ អ្វី​ដែល​ពិបាក​ជាង​គេ​នោះ​គឺ​គេស្រឡាញ់​ខ្ញុំ​ តែ​ខ្ញុំ​​មិន​បាន​ស្រឡាញ់​គេ​វិញ។

ខ្ញុំ​ពិត​ជា​មាន​អារម្មណ៍​ថា​ហត់​នឿយ​នឹង​សាកល្បង​ម្ដងទៀត​​ណាស់ ព្រោះ​វា​ហាក់​ដូច​ជា​យក​ដុំ​ថ្ម​មួយ​ដុំ​មក​សង្កត់​លើ​ទ្រូង​ខ្ញុំ​ជា​ច្រើន​ខែ​ ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​អ៊ីចឹង។

មាន​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​គេ​មិន​ជឿ​ទេ​ថា​ខ្ញុំ​នៅ​ម្នាក់​ឯង គ្មាន​ស្នេហានោះទេ ព្រោះ​គេ​គិត​ថា​រូបរាង​ប៉ុន​ខ្ញុំ​ដែរ ​ប្រាកដ​ជា​មាន​អ្នក​តាម​ស្រឡាញ់​ច្រើន​ហើយ។ ត្រូវ​ហើយ​ខ្ញុំ​មាន​អ្នក​តាម​ស្រឡាញ់​ច្រើន ប៉ុន្តែ​សូម្បី​តែ​ម្នាក់​ក៏​ខ្ញុំ​គ្មាន​ក្បែរ​ខ្លួន​ដែរ។ កុំ​សួរ​ខ្ញុំ​ថា​ហេតុអី? ខ្ញុំ​ប្រាកដ​ជា​ឆ្លើយ​ថា​មក​ពី​មនុស្ស​ដែល​ស័ក្តិសមនឹង​ខ្ញុំមិន​ទាន់​កើត។

មិន​ប្រាកដ​ថា​ឱ្យ​​​តែ​មាន​អ្នក​តាម​ស្រឡាញ់​ច្រើន សុទ្ធ​តែ​មាន​ស្នេហា​នោះ​ទេ ការ​ពិត​ពួក​គេ​ឯកា​ជាង​អ្នក​ផ្សេង​ទៅ​ទៀត។​ ខ្ញុំ​ធ្លាប់​សន្យា​នឹង​បេះដូង​ខ្លួន​ឯង​ថា​មិន​សាកល្បង​ម្ដងទៀត​ឡើយ​បើ​ម្នាក់​នោះ​មិន​មែន​ជា​មនុស្ស​ដែល​បេះដូង​ខ្ញុំ​ត្រូវ​ការ។ មិន​មែន​មក​ពី​ខ្ញុំ​រើស​ពេក​នោះ​ទេ តែ​វា​គួប​ផ្សំ​នឹង​បទពិសោធន៍​ឈឺចាប់​កន្លង​មក ហើយ​ប្រភេទ​មនុស្ស​ដែល​តាម​ស្រឡាញ់​ខ្ញុំ​ផង​ដែរ។ ពួក​គេ​គ្មាន​ឆន្ទៈ​នឹង​ស្រឡាញ់​ខ្ញុំ​ឡើយ ពួក​គេ​គ្រាន់​តែ​ឃើញ​អ្វី​មួយ​ពិសេស​ពី​ខ្ញុំ ឬ​គ្រាន់​តែ​ចង់​សាក​ល្បង​ខ្ញុំ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ។ ម្យ៉ាង​ទៀត​ពួក​គេ​ចិត្ត​មិន​ដូច​ខ្ញុំ ចរិត​ផ្សេង​គ្នា ដូច្នេះ​ហើយ​ទើប​មក​ដល់​ថ្ងៃ​នេះ​ខ្ញុំ​គ្មាន​នរណា​ម្នាក់​។

តែ​អ្វី​ដែល​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ខ្ញុំមក​ដល់​ពេល​នេះ​ គឺ​ខ្ញុំ​នៅ​តែ​ជឿ​ថា​លើលោក​នេះ​មាន​ស្នេហា​ពិត គ្រាន់​តែ​ផែន​ដី​នេះ​ធំពេក​វិល​មិន​ទាន់​ដល់​យើង​តែ​ប៉ុណ្ណឹង៕

អត្ថបទ​នេះ​បទ​ស្រង់​ចេញ​ពី​ហ្វេសប៊ុក សូមទោស​ដែល​ខ្ញុំ​មិន​ដឹង​ម្ចាស់​អត្ថបទ​ជា​នរណា​ទើប​មិន​បាន​ Mention ឈ្មោះ​នៅ​ទី​នេះ​។ សូមអធ្យាស្រ័យ​ពី​ម្ចាស់​អត្ថបទ​ផង​។ សូម​អរគុណ​!!

នៅពេលដែលយើងសាងអំពើល្អ

ព្រះពុទ្ធសម្ដែងថា: " គ្មានមនុស្សណាម្នាក់ ដែលអាចគេចផុតពីការនិន្ទាពីអ្នកដទៃ បាននោះទេ សូម្បីតែតថាគត " វាជារឿងដ៏គួរឲ្យរីករាយបំផុត នៅពេលដែលយើងបានក្លាយជាមនុស្សល្អម្នាក់តាមរយៈការចែករំលែក( ចំណេះដឹង , ការឲ្យទាន -ល-) ។ ប៉ុន្ដែវាអាចជារឿងរមាស់ត្រចៀកបន្ដិច នៅពេលដែលអំពើល្អរបស់យើងត្រូវបានមនុស្សអាក្រក់មួយចំនួន ចោទប្រកាន់ថាចង់បានមុខមាត់ ឬបង្អួតសេចក្ដីល្អដើម្បីចង់ឲ្យគេសរសើរ ។ ប៉ុន្ដែប្រសិនបើយើងពិតជាធ្វើល្អចេញពីចិត្ដមែន ទោះគេឃើញឬមិនឃើញ គេសរសើរឬនិន្ទា វាមិនសំខាន់ឡើយ សំខាន់យើងបានធ្វើល្អជាក់ស្ដែងពិតៗ ។

ទ្រឹស្ដីពុទ្ធនិយម បង្រៀនទៀតថា " សាងល្អបានល្អ សាងអាក្រក់បានអាក្រក់ " ។ ដាំគ្រាប់ពូជណា នឹងទទួលផលនោះ ។ មនុស្សដែលតែងតែមិនសប្បាយចិត្តនឹងសេចក្ដីល្អរបស់យើង គឺគ្មានអ្វីក្រៅពីច្រណែនយើងឡើយ ។ បើគិតតែបន្ដិចយើងនឹងស្អប់គេ ប្រសិនបើគិតឲ្យជ្រៅបន្ដិច ទើបយើងដឹងថាពួកគេគួរឲ្យអាណិត ។ ។ អាណិតនោះ គឺត្រង់ពួកគេរកក្ដីសុខនៃសន្ដិភាពផ្លូវចិត្តខ្លួនឯងពុំឃើញ នាំឲ្យអាត្មាវង្វេងវង្វាន់បាត់បង់សេចក្ដីសុខផ្លូវចិត្ត ។

ត្រចៀកគេ ភ្នែកគេ ខួរក្បាលគេ អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងរបស់គេ នៅលើខ្លួនគេ បើចង់ឲ្យគេគិតដូចយើង ឬធ្វើដូចយើងគឺមិនអាចឡើយ ។ បើឆ្លងកាត់ពាក្យសម្ដីល្វីងមិនបាន យើងក៏មិនអាចទទួលបានរសជាតិផ្អែមនៃជីវិតបានដែរ ។ គេគិតបែបណា ជាការគិតរបស់គេ យើងធ្វើអ្វីជាសិទ្ធិរបស់យើង ។ គ្រាន់តែយើងមិនគិតអាក្រក់ពីគេ មិនចងកម្មនឹងគេ ក៏អាចទុកថាជាមនុស្សល្អម្នាក់បានដែរ ។ ជីវិតធ្វើដំណើរទៅមុខរហូត ពេលវេលាក៏កាន់តែខ្លី តើយើងសល់ពេលប៉ុន្មានដើម្បីខឹងស្អប់អ្នកដទៃទៅ?

Cr. ប្រាជ្ញាជីវិត

ត្រូវរស់ដើម្បីសាងតម្លៃជីវិត

មានគេសួរខ្ញុំថា " តើធ្វើការដើម្បីរស់ ឬរស់ដើម្បីធ្វើការ? " ខ្ញុំឆ្លើយថា: " បើខ្ញុំរស់ដើម្បីធ្វើការ ខ្ញុំនឹងធ្វើការដើម្បីរស់ តែបើខ្ញុំរស់ដើម្បីបុព្វហេតុជីវិត ខ្ញុំនឹងធ្វើការដើម្បីបុព្វហេតុជីវិត " ។ ជីវិត បើគ្រាន់តែដើម្បីរស់ វាពិតជាមិនស្មុគស្មាញច្រើនទេ ប៉ុន្ដែបើចង់រក្សាជីវិតឲ្យបានល្អដើម្បីបុព្វហេតុ នោះទើបជាការពិបាក ។ រស់ដើម្បីបុព្វហេតុ មិនពិបាកទេ តែបើរស់ដោយបញ្ញាទើបជារឿងពិបាក ។ រស់ដោយបញ្ញាមិនពិបាកទេ តែការបើកបេះដូងឲ្យធំ ទទួលយកគ្រប់រសជាតិនៃរបត់ជីវិត ហើយធ្វើការកែប្រែជោគវាសនា នោះទើបជារឿងពិបាក ព្រោះជីវិតគឺត្រូវការការរៀនសូត្រ និងការឆ្លងកាត់ដែលជាមេរៀនពុំមានទីបញ្ចប់ ។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក john f. Kenndy បាននិយាយថា " ចូរយើងកុំបន់ស្រន់សុំជីវិតដែលងាយស្រួល យើងគួរតែបន់ស្រន់សុំឲ្យខ្លួនឯងក្លាយជាមនុស្សខ្លាំង " ។ ជីវិតពុំមានរឿងងាយស្រួលច្រើនទេ ក៏ប៉ុន្ដែយើងតែងតែចង់បានភាពងាយស្រួលច្រើនជាងភាពលំបាក ។ ប៉ុន្ដែការណ៍ពិត ភាពខ្លាំងនៃសក្តានុពលខាងក្នុងទៅវិញទេ ដែលអាចធ្វើឲ្យយើងមានលទ្ធភាពគេចចេញពីភាពលំបាក ឬរបត់អួរអាប់នៃជីវិត។ អ្នកវេជ្ជាសាស្ត្រ អាលប៊ឺត អាញ់ស្តាញ់ ពោលថា " ចូរកុំធ្វើជាមនុស្សដែលត្រឹមតែជោគជ័យ ចូរព្យាយាមធ្វើជាមនុស្សដែលមានតម្លៃ " ចូរកុំធ្វើជាមនុស្សធ្វើការដើម្បីរស់ ចូរធ្វើជាមនុស្សធ្វើការដើម្បីសាងតម្លៃជីវិត។

Cr. ប្រាជ្ញាជីវិត

រនាំងអវិជ្ជានៃអ្នកកាន់សាសនា

“ពេលយើងមានរនាំងអវិជ្ជាឬភាពជាបុគ្គលនិយម យើងនឹងត្រូវតែប្រែក្លាយទៅជាមនុស្សលោកមិនល្អ”។ បើគេអញ្ជើញសាសនិកក្នុងនិកាយសាសនាទាំងអស់ឱ្យមកជជែកគ្នាក្នុងបន្ទប់មួយពីគោលការណ៍ជំនឿសាសនារបស់ខ្លួន គេនឹងឃើញមានសកម្មភាពនៃការឈ្លោះប្រកែកគ្នា ឬឈានដល់អំពើហិង្សានៃសាសនិកទាំងនោះជាក់ជាពុំខាន។ ប៉ុន្តែ បើគេយកព្រះពុទ្ធ ព្រះយេស៊ូ ព្រះអាឡាស់ ព្រះវិស្ណុ។ល។ មកជជែកគ្នានៅក្នុងបន្ទប់មួយពីគោលការណ៍ជំនឿ គេនឹងមិនឃើញមានការឈ្លោះប្រកែកពាក្យសម្តីគ្នារបស់មេសាសនានីមួយៗឡើយ។

សច្ចភាពគឺជាអ្វី? គម្ពីរព្រាហ្មណ៍ថា “សច្ចភាពគឺមានតែមួយទេ តែមេដឹកនាំនិកាយសាសនានានាបានឱ្យឈ្មោះសច្ចភាពផ្សេងៗគ្នា”។ សច្ចភាពរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា គឺព្រះនិព្វាន។ សច្ចភាពរបស់គ្រីស្ទសាសនា គឺសេចក្តីស្រឡាញ់ ឬបានទៅរស់នៅសួនអេដេន (The Garden of Eden) ហើយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រហៅសច្ចភាពថាសម្បជញ្ញៈ ឬសេចក្ដីដឹងខ្លួន ឬការមិនភ្លេចខ្លួន ឬការប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច ឬការត្រិះរិះរំពឹងដឹងខ្លួនជាដរាប (Consciousness)។ មហាត្មៈ គន្ធី បានលើកឡើងថា “សាសនាទាំងអស់មានគោលដៅតែមួយដូចគ្នា តែគ្រាន់តែប្រើប្រាស់មាគ៌ាខុសគ្នាតែប៉ុណ្ណោះ”។

ហេតុអ្វីខ្មែរយើងមានទំនាស់គ្នាពីរឿងសាសនា? ទស្សនៈមួយបានលើកឡើងថា “ព្រះគឺជាសេចក្តីស្រឡាញ់ ឬ GOD is love” ហើយក៏មានន័យដូចគ្នាដែរថា “សេចក្តីស្រឡាញ់គឺជាព្រះ ឬ LOVE is god”។ សម្តេចសង្ឃដាឡៃ ឡាម៉ា បានមានសង្ឃដីកាថា “សាសនានៃភាពសាមញ្ញ គឺមិនចាំបាច់មានព្រះវិហារ ឬមិនចាំបាច់គិតដល់ទស្សនវិជ្ជានាំឱ្យស្មុគស្មាញ។ ប៉ុន្តែយើងគ្រាន់តែយកខួរក្បាលរបស់យើង និងបេះដូងរបស់យើងមកធ្វើជាព្រះវិហារ ហើយទស្សនវិជ្ជារបស់យើង គឺចិត្តសប្បុរសធម៌”។

ផ្ទុយពីសេចក្តីស្រឡាញ់ មានសាសនិកនិកាយសាសនាខ្លះ ប្រឹងប្រែងសូត្រធម៌ដាក់ទំនាយមនុស្ស ឬប្រឹងអធិដ្ឋានទៅព្រះជាម្ចាស់ដាក់ទំនាយឱ្យសត្រូវរបស់ខ្លួនឆាប់រលាយចេញពីផែនដីនេះ។ ទ្រឹស្តីសាសនា និងខ្លឹមនៃការបង្រៀននៃសាសនាក្នុងលោកទាំងអស់ គឺតែងប្រោសសណ្តោសប្រណីដល់មនុស្សលោកទាំងល្អនិងទាំងអាក្រក់ ឬបើអាក្រក់ក៏ប្រោសឱ្យរកមាគ៌ាត្រឹមត្រូវវិញដែរ។

ការស្ថិតក្នុងភាពល្ងង់ខ្លៅ តែងឱ្យទុក្ខទោសចំពោះមនុស្សគ្រប់រូបទាំងអស់ តែការពង្រីកបញ្ញា តែងផ្តល់សេចក្តីល្អដល់មនុស្សគ្រប់រូបទាំងអស់។ ពេលយើងគ្មានរនាំងអវិជ្ជា ឬភាពគ្មានបុគ្គលនិយម យើងនឹងក្លាយទៅជាគ្រីស្ទានល្អ ជាអ្នកជ្វីព ជាមូស្លីមល្អ ជាហិណ្ឌូល្អ និងពុទ្ធសាសនិកល្អ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពេលយើងមានរនាំងអវិជ្ជា ឬមានភាពជាបុគ្គលនិយម យើងនឹងត្រូវតែប្រែក្លាយទៅជាមនុស្សលោកមិនល្អ ជាគ្រីស្ទានមិនល្អ ជាជ្វីពមិនល្អ ជាមូស្លីមមិនល្អ ជាហិណ្ឌូមិនល្អ ជាពុទ្ធសាសនិកមិនល្អ។ របៀបធ្វើខ្លួនជាមនុស្សល្អ គឺពិតជាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងបំផុត៕

____

Cr. “ប្រតិទិនទស្សនៈ ៣៦៥ថ្ងៃ”

ប្រៀបធៀបធ្វើអ្វី

ហេតុអ្វីត្រូវយកផ្កាជ័រទៅប្រៀបធៀបជាមួយផ្កាស្រស់? ផ្កាជ័រមានគុណតម្លៃតាមបែបផែនរបស់វា ហើយវាទៀតសោត មិនអាចយកទៅប្រៀបធៀបជាមួយផ្កាស្រស់បាននោះឡើយ។

មនុស្សយើងក៏ដូចគ្នា! យើងមានតម្លៃ និងមានអ្វីៗជារបស់យើង !ខុសពីគេ គេមានតម្លៃនិងអ្វីៗជារបស់គេ! ពេលខ្លះយើងច្រណែន តូចចិត្ត ដែលខ្លួនយើងមិនដូចគេ យើងចាប់ផ្ដើមប្រៀបធៀបនិងបំបាក់ទឹកចិត្តខ្លួនឯង យើងឱ្យតម្លៃអ្នកដទៃច្រើនជាងខ្លួនឯង ហើយយើងខ្លួនឯង ក៏ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងអន្លុងទុក្ខនៃភាពសោកសៅ។ ចាំបាច់ប្រៀបធៀបធ្វើអ្វី? យើងគឺខុសពីគេ មិនដូចគ្នានោះឡើយ! យើងគួរតែរីករាយនិងអ្វីដែលខ្លួនបានធ្វើ និងអ្វីដែលខ្លួនមាន វាល្អប្រសើជាងបៀបធៀបខ្លួនឯងទៅនិងអ្នកដទៃ។

Cr. ស្រមោល ដួងចន្រ្ទ

កម្រងពាក្យន័យជ្រៅ ​ ត្រូវចិត្តគ្រប់គ្នា វគ្គ១១

ភ្លេចឲ្យតម្លៃពេលវេលា

សម្លឹងមើលមេឃ ពពកផ្ដុំគ្នា មួយពេលក្រោយវាក៏បែកគ្នា ហើយហោះហើរទៅកន្លែងផ្សេងរៀងៗខ្លួន ដោយមិនសូម្បីតែអាលោះអាល័យ មិនសូម្បីតែលាគ្នា នោះគឺមកពីវាបានដឹងថា គ្មានការជួបជុំណាមួយដែលមិនការបែកនោះទេ ។ ស្លឹកឈើលាស់ខ្ចី គង់តែចាស់រុះរោយជ្រុះលើដី មនុស្សធ្លាប់ញញឹមដាក់គ្នារាល់ថ្ងៃ គង់តែមានថ្ងៃព្រាត់បែក។

ឆាកជីវិតមនុស្សយើង ប្រៀបដូចដុំពពក និងស្លឹកឈើ។ បន្ទាប់ពីប្រមូលផ្ដុំហើយ ក៏ហើរទៅកន្លែងផ្សេង រសាត់ក្លាយជាផ្សែងហោះគ្មានគោលដៅ។ ស្លឹកឈើបន្ទាប់ពីលាស់ត្រួយខ្ចីហើយ ក៏ក្លាយជាស្លឹកចាស់ ក្រោយមកក៏ដាច់ជ្រុះរុះរោយរលាយក្លាយជាជីលើផែនដី បន្ទាប់មកក៏ក្លាយជាដី ។

មួយថ្ងៃនៃការរស់នៅរបស់យើង វាពិតជាមានតម្លៃណាស់ ប៉ុន្ដែពេលខ្លះយើងមិនបានគិតដល់ថ្ងៃចុងក្រោយ ទើបយើងតែតែមើលរំលងរឿងល្អៗដែលបានកើតឡើងក្នុងជីវិត រហូតដល់ថ្ងៃដែលយើងគេងលើគ្រែពេទ្យ ទើបយើងនឹកឃើញពីវេលាកន្លងទៅ។ យើងគួរតែមានពាក្យថាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ជីវិតខ្លួនឯងខ្លះទើបល្អប្រសើរ យើងគួរតែមានពេលវេលាល្អៗរីករាយឲ្យច្រើនជាងពេលដែលវក់វីគ្មានទំនេរ ហើយភ្លេចបង្កើតភាពរីករាយ បង្កើតរឿងល្អៗសម្រាប់មនុស្សជុំវិញខ្លួន។

ជឿថា ពុំមាននរណាម្នាក់ចង់ជួបរឿងបែកបាក់ទេ ហើយក៏ពុំមាននរណាម្នាក់ចង់ស្លាប់ដែរ ប៉ុន្ដែជីវិតនៅតែរុញយើងទៅរករឿងទាំងនេះដោយមិនមានការលើកលែកចំពោះនរណាម្នាក់សោះ! ។

យើងអាចបែកគ្នា យើងអាចរស់នៅឆ្ងាយពីគ្នា យើងអាចមើលគ្នាមិនឃើញ យើងអាចពាល់គ្នាមិនបាន តែយើងអាចញញឹមដាក់គ្នាបាន នៅពេលដែលយើងនឹកឃើញគ្នា ហើយពេលខ្លះយើងក៏អាចយំជាមួយគ្នាបាននៅពេលដែលបេះដូងរបស់យើងនៅសល់ក្ដីស្រលាញ់ និងរឿងល្អៗដែលធ្លាប់មានជាមួយគ្នា ។

ខួរក្បាលពុំមានប៊ូតុងលុបឡើយ ។ ចុងក្រោយ គឺមានតែការចងចាំប៉ុណ្ណោះ ដែលវារស់នៅក្បែរយើងរហូតមិនទៅណា មិនថាការចងចាំនោះល្អឬអាក្រក់ទេ វាគឺជាការពិតមួយដែលយើងធ្លាប់ជួប ធ្លាប់ឆ្លងកាត់ ។ មនុស្សដែលអាចមានជីវិតដ៏រីករាយជាមនុស្សល្អ។ មនុស្សល្អ គឺជាមនុស្សដែលមានការចងចាំល្អៗច្រើនជាងគេក្នុងជីវិត ហើយមនុស្សដែលអាចបង្កើតអតីតកាលល្អៗបានច្រើន អាចថាទោះបីជាត្រូវបាត់ខ្លួនពីលើលោកនេះទៅក៏ដោយ ក៏ឈ្មោះរបស់គេនៅរស់ដដែល ។ មនុស្សមិនសំខាន់អាចរស់នៅបានយូរប៉ុនណាទេ សំខាន់ត្រង់ថាអាចសាងតម្លៃបានច្រើនប៉ុនណា! តើអាចធ្វើឲ្យខ្លួនឯងបិទភ្នែកដោយស្ងប់ ដោយមិនមានវិប្បដិសារីក្នុងជីវិតបានឬទេ?

Cr. ប្រាជ្ញាជីវិត

មុនឈានដល់ជីវិតគូ

មិនថាមនុស្សយើងរឹងមាំប៉ុនណាទេ ប្រសិនបើស្នេហាចូលមកដល់ គឺមិនអាចទប់ទល់ជាមួយឥទ្ធិពលនៃពាក្យសម្ដីផ្អែមល្ហែមបានឡើយ ។

ស្នេហាជាក្ដីស្រឡាញ់ដែលកើតឡើងដោយគ្មានហេតុផល ។ យើងអាចស្រឡាញ់អ្វីដែលយើងមាន ដោយសារវាល្អ ដោយសារវាជារបស់ទាន់សម័យ ។ ប៉ុន្ដែយើងមិនអាចប្រើហេតុផលទាំងនេះទៅស្រឡាញ់នរណាម្នាក់ឡើយ ។

យើងអាចស្រឡាញ់គេ ដោយសារគេស្អាត ឬដោយសារគេល្អ ប៉ុន្ដែតើយើងធ្លាប់គិតទេ ថាបើមនុស្សដែលយើងស្រឡាញ់នោះ គេបាត់បង់ភាពល្អទាំងនោះនៅពេលណាមួយ តើយើងនៅស្រឡាញ់គេបានទៀតទេ ? ចម្លើយនៃសំណួរនេះ ជាការបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា " តើយើងស្រឡាញ់គេជាគេ ឬយើងស្រឡាញ់អ្វីដែលគេមាន? " 

ជីវិតគូ មិនមែនមួយឆ្នាំ ឬដប់ឆ្នាំទេ តែគឺជាសុភមង្គលមួយជីវិត ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ មុននឹងយើងឈានដល់ជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍ យើងគួរចំណាយពេលឈ្វេងយល់ពីគ្នាឲ្យបានច្រើន ទើបការសម្រេចចិត្តមិនងាយខុស ហើយក៏មិនមានវិប្បដិសារី ដែរ៕

Cr. ប្រាជ្ញាជីវិត

ទោះជាមានការឈឺចាប់ក៏ដោយ… ត្រូវតែហ៊ានបន្តដំណើរ

ណាប៉ូឡេអុង ពោលថា " សេចក្ដីក្លាហាន គឺមិនមែនមានន័យថា យើងមានកម្លាំងបន្ដដំណើរទៅមុខនោះទេ ប៉ុន្ដែគឺមានន័យថា យើងនៅតែបន្ដដំណើរទៅមុខទាំងអស់កម្លាំង "។

សេចក្ដីស្លាប់មានន័យថា បរាជ័យចាញ់អស់ពីខ្លួន ក៏ប៉ុន្តែបើរាងកាយមិនទាន់ស្លាប់ទេ ថ្ងៃណាមួយចិត្តយើងនឹងក្រោកឈរឡើងវិញ តស៊ូបន្ដដំណើរទៅមុខសាជាថ្មីបាន ។ មនុស្សក្លាហានមិនប្រាកដថា ទាល់តែមានកម្លាំងទើបអាចបន្ដដំណើរទៅមុខបាននោះទេ ព្រោះអ្នកក្លាហានពិតប្រាកដតែងតែហ៊ាន គឺហ៊ានបន្ដដំណើរទៅមុខជាមួយទឹកចិត្តដ៏អង់អាចក្លាហានជានិច្ច បើទោះបីជាពេលខ្លះ គ្មានកម្លាំងក៏ដោយ ។ ក្នុងនាមជាមនុស្សក្លាហាន ញើស និងឈាមអាចស្រក់បាន តែមិនអាចស្រស់ទឹកភ្នែក ឬឈប់បន្ដដំណើរបានទេ ៕

__________________________

Cr. គោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត

ចេះរៀនមេត្តា

មានសុភាសិតឥណ្ឌាមួយបង្រៀនថា " សុភមង្គលពិតប្រាកដ គឺកើតឡើងនៅពេលអ្នកផ្តល់វាទៅឲ្យអ្នកដទៃ " True happiness lies in giving it to others.

ព្រះពុទ្ធ ព្រះយេស៊ូ ខុងជឺ សូក្រាត ឡៅជឺ នឹងទស្សនវិទូផ្សេងទៀតជាច្រើនសុទ្ធតែបង្រៀនមនុស្សថា " កុំធ្វើទង្វើណា ដែលយើងមិនចង់ឲ្យអ្នកដទៃធ្វើដាក់យើង " ។ ចក្រវាលនេះក៏បានរម្លឹកផងដែរថា " អ្វីក៏ដោយ មិនថាល្អឬអាក្រក់ ប្រសិនបើយើងបានផ្ដល់វាចេញទៅ ថ្ងៃណាមួយវានឹងវិលមករកយើងវិញ " ។ 

មនុស្សក្នុងលោកនេះមានល្អមានអាក្រក់ ហើយមនុស្សអាក្រក់ខ្លះ មិនសមតម្លៃនឹងឲ្យយើងប្រកាន់ទេ ។ “សូមកុំឲ្យភាពក្ដៅក្រហាយណាមួយទៅអ្នកដទៃ ប្រសិនបើយើងចង់បានភាពត្រជាក់ត្រជំក្នុងជីវិត " ។ 

សូមផ្ដល់ក្ដីសុខ និងសន្ដិភាពចេញទៅ វាប្រសើរជាងសាងសត្រូវនាំទុក្ខមកដាក់ខ្លួន ។ ចេះរៀនលើកលែង ចេះរៀនអភ័យ ចេះរៀនមេត្តា ចេះរៀនអហោសិកម្ម នោះយើងនឹងទទួលបានសន្ដិភាពខាងផ្លូវចិត្ត ហើយក្ដីសុខក៏កើតឡើងទៅតាមហ្នឹងដែរ។ 

ចូរចាំថា គ្មានសន្ដិភាព គ្មានក្ដីសុខណាកើតឡើងពីភាពក្ដៅក្រហាយ សន្តិភាពក្ដី ក្ដីសុខក្ដីកើតឡើងពីភាពស្ងប់របស់ចិត្តតែប៉ុណ្ណោះ ចូរអប់រំចិត្តរបស់យើងប្រកបដោយក្ដីមេត្តាគ្រប់ពេលវេលា ពៀររម្ងាប់ដោយការមិនចងពៀរ ជាពាក្យអប់រំរបស់ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ ៕

Cr. ប្រាជ្ញាជីវិត និងគោលគំនិតល្អដើម្បីជីវិត

រឿងនិទានអប់រំខ្លី ៖ "ឈប់ប្រៀបធៀបខ្លួនឯងជាមួយអ្នកដទៃ "

កាលពីព្រេងនាយ មានសត្វក្អែកមួយក្បាលរស់នៅក្នុងព្រៃជ្រៅ យ៉ាងសប្បាយរីករាយ ថ្ងៃមួយក្អែកក៏ប្រទះឃើញសត្វហង្ស ដ៏ស្រស់ស្អាត ឆើតឆាយមួយក្បាលរស់ក្នុងព្រៃយ៉ាងសប្បាយរីករាយ ។ ក្អែកក៏នឹកអន់ចិត្ដនឹងពណ៌ខ្មៅ ដែលមានលើខ្លួនឯងពន់ពេកណាស់ ក៏ទៅជជែកជាមួយហង្សថា " បងហង្ស បងមើលទៅពិតជាស្អាតណាស់ ស្អាតដូចបងទើបជាសត្វដ៏មានតម្លៃ នឹងមានសេរីភាព ពិតជាគួរឲ្យច្រណែនណាស់ " ហង្សក៏តបវិញថា " ទេបងក្អែក រួបរាងខ្ញុំប៉ុណ្ណឹងមិនទាន់ហៅថាស្អាតនោះទេ គឺនៅចាញ់សត្វសេកនៅឡើយ ព្រោះសត្វសេកមានពណ៌ជាច្រើនចម្រុះលើខ្លួន មើលទៅស្អាតជាងខ្ញុំឆ្ងាយណាស់ " ។

ក្អែកឮដូឆ្នេះ ក៏ទៅរកសត្វសេក ហើយក៏បានឃើញរួបឆោមដ៏ល្អឯករបស់សត្វសេកក៏ទៅជួបសត្វសេកហើយពោលសរសើរថា " បងសេក បងពិតជាស្អាតណាស់ ស្អាតដូចបងទើបគួរឲ្យស្រលាញ់គួរឲ្យច្រណែនណាស់!! ខុសពីខ្ញុំដែលមានតែពណ៌ខ្មៅអាក្រក់ខ្លាំងណាស់ " សេកឮដូច្នេះសប្បាយចិត្ដពន់ពេក ក៏តបទៅក្អែកវិញថា " អរគុណបងដែលបានសរសើរ ខ្ញុំស្អាតមែន តែខ្ញុំនៅចាញ់សត្វក្ងោកទេ ព្រោះសត្វក្ងោកធំជាងខ្ញុំហើយមានពណ៌ឆើតច្រើនជាងខ្ញុំឆ្ងាយណាស់ "។

ក្អែកឮដូច្នេះក៏ទៅស្វែងរកសត្វក្ងោកដោយសារសត្វក្ងោកជាសត្វស្រស់ស្អាតលើសគេនិងជាសត្វកម្រផង មនុស្សក៏យកសត្វក្ងោកមកចិញ្ចឹមក្នុងសួនសត្វ ក្អែកបានជួបក្ងោកនៅក្នុងសួនសត្វ ។ លុះដល់ពេលមនុស្សចេញពីមើលសត្វអស់ ក្អែកក៏ទៅជួបនិងក្ងោក ហើយពោលសរសើរថា " បងក្ងោកបងឯងពិតជាមានសម្រស់ស្រស់ស្អាតលើសគេមែន ពណ៌លើខ្លួនបងស្អាតណាស់ គួរឲ្យច្រណែនមែននេះ!!! ខុសពីខ្ញុំដែលខ្មៅដូចធ្យូងមិនស្អាតបន្ដិចសោះ អន់ចិត្ដណាស់ " ក្ងោកក៏តបទៅក្អែកវិញថា " ត្រូវហើយ ខ្ញុំស្អាតណាស់ខ្ញុំក៏ដឹងដែរ ខ្ញុំជាបក្សីដែលល្អឯកលើសបក្សីនានា ទើបបានជាខ្ញុំត្រូវមកជាប់ទ្រុងហើយគ្មានសេរីភាពបែបនេះ ខ្ញុំមិនចង់ស្អាតទេ ខ្ញុំចង់បានសេរីភាពជាង ខ្ញុំច្រណែនឯងណាស់ " ក្អែកឮហើយក៏ឈប់និយាយរួចហើរទៅវិញបាត់ ៕

តម្លៃអប់រំ៖ មិនថាមនុស្សឬសត្វទេ គឺតែងតែមានចំណុចល្អរៀងៗខ្លួន គ្រាន់តែពេលខ្លះយើងមើលមិនឃើញទើបយើងចេះតែមើលឃើញចំណុចមិនល្អ។ ចូរពេញចិត្ដនឹងអ្វីដែលយើងមាន ហើយរីករាយនិងការពិតទាំងនោះ ព្រោះបើយើងប្រៀបធៀបខ្លួនឯងជាមួយអ្នកដទៃ យើងនិងមើលតែចំណុចល្អរបស់គេ ហើយមើលមកខ្លួនឯងមិនស្មើគេ រួចស្អប់ខ្លួនឯង មើលងាយខ្លួនឯង គិតថាខ្លួនឯងចោលម្សៀត តែតាមពិតអ្នកអន់មែន តែមិនមែនអន់គ្រប់រឿងនោះទេ ។" ឡៅ ជឺ "បានពោលថា" នៅពេលដែលយើងឈប់ប្រៀបធៀបខ្លួនឯងជាមួយអ្នកដទៃ នោះមនុស្សគ្រប់គ្នារួមទាំងយើងផងនោះ នឹងមើលឃើញយើងជាយើងពិតប្រាកដ។ សេចក្ដីសុខនៃផ្លូវចិត្ដរបស់យើង វានឹងកើតមានឡើងប្រសិនបើយើងចេះពេញចិត្ដនូវអ្វីដែលយើងមាន ហើយឈប់ប្រៀបធៀបខ្លួនឯងជាមួយអ្នកដទៃ ។

Cr. ប្រាជ្ញាជីវិត